ស្វែងយល់ពីច្បាប់កាតព្វកិច្ចយោធាថ្មី៖ តើយុវជនខ្មែរត្រូវដឹងអ្វីខ្លះ?

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានអនុម័តជាផ្លូវការនូវសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពី «កាតព្វកិច្ចយោធា» ដោយទទួលបានសំឡេងគាំទ្រជាឯកច្ឆ័ន្ទ (១១៤ ក្នុងចំណោម ១១៤)។ នេះគឺជាជំហានដ៏សំខាន់មួយក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ និងការបណ្តុះវិន័យដល់យុវជនខ្មែរ។

សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះមាន ៨ ជំពូក និង ២០ មាត្រា ហើយត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលកែសម្រួលខ្លឹមសារមួយចំនួន រួមទាំងការពង្រីករយៈពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចពី ១៨ ខែ ទៅ ២៤ ខែ ដើម្បីឱ្យស្របតាមការអនុវត្តនៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើនទៀត។

អត្ថបទនេះនឹងពន្យល់ពីខ្លឹមសារសំខាន់ៗនៃច្បាប់ថ្មីនេះ ដូចជា អ្នកណាខ្លះជាប់កាតព្វកិច្ច? រយៈពេលប៉ុន្មាន? ករណីលើកលែងមានអ្វីខ្លះ? និងហេតុអ្វីរាជរដ្ឋាភិបាលយល់ថាច្បាប់នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជាតិ? សូមអានបន្តដើម្បីទទួលបានចម្លើយ។

តើច្បាប់នេះថ្មីយ៉ាងដូចម្តេច? (ប្រៀបធៀបជាមួយចាស់)

មុននឹងស្វែងយល់ពីច្បាប់ថ្មី យើងគួរតែដឹងថា កម្ពុជាធ្លាប់មានច្បាប់ស្តីពីកាតព្វកិច្ចយោធារួចមកហើយ។ ប៉ុន្តែច្បាប់ថ្មីនេះត្រូវបានកែសម្រួលឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យសមស្របនឹងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងតម្រូវការរបស់កងទ័ព។

ភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗ

ចំណុច	ច្បាប់ចាស់	ច្បាប់ថ្មី
រយៈពេលបំពេញកាតព្វកិច្ច	១៨ ខែ	២៤ ខែ (បង្កើន ៦ ខែ)
អាយុជាប់កាតព្វកិច្ច	១៨-២៥ ឆ្នាំ	១៨-២៥ ឆ្នាំ (ដដែល)
ការចុះឈ្មោះ	ចាប់ពីអាយុ ១៧ ឆ្នាំ	ចាប់ពីអាយុ ១៧ ឆ្នាំ (ដដែល)
ករណីលើកលែង	មានកំណត់	កំណត់ច្បាស់លាស់ជាងមុន
គោលបំណងសំខាន់	រើសទ័ព	រើសទ័ព + បណ្តុះវិន័យ និងការអប់រំយុវជន

ហេតុអ្វីត្រូវបង្កើនពី ១៨ ខែ ទៅ ២៤ ខែ?

រាជរដ្ឋាភិបាលបានលើកឡើងថា ការបង្កើនរយៈពេលនេះ គឺដើម្បីឱ្យស្របតាមការអនុវត្តនៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើនទៀត។ រយៈពេល ២៤ ខែ គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងពេញលេញ ទាំងផ្នែកយោធា និងផ្នែកវិន័យ សីលធម៌ និងការទទួលខុសត្រូវចំពោះសង្គម។

អ្វីដែលថ្មីសម្រាប់យុវជន

ក្រោមច្បាប់ថ្មី យុវជនដែលបានបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធានឹងទទួលបាន៖

• បទពិសោធន៍នៃការរស់នៅប្រកបដោយវិន័យ និងការទទួលខុសត្រូវ
• ជំនាញមូលដ្ឋានផ្នែកការពារជាតិ
• ការគោរពពេលវេលា និងការដឹកនាំ
• ឱកាសក្លាយជាកម្លាំងទុនបម្រុងសម្រាប់កងទ័ពជាតិ

ចំណាំ៖ មិនមែនយុវជនទាំងអស់ដែលចូលបំពេញកាតព្វកិច្ចនឹងត្រូវបានជ្រើសរើសឱ្យក្លាយជាទាហានអាជីពនោះទេ។ ប៉ុន្តែអ្នកដែលមានសមត្ថភាពល្អ អាចត្រូវបានជ្រើសរើសបន្តបម្រើក្នុងជួរកងទ័ព។ ចំណែកអ្នកដែលមិនត្រូវបានជ្រើសរើស ក៏នឹងត្រលប់ទៅក្នុងសង្គមវិញ ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋដែលមានវិន័យ និងការអប់រំល្អប្រសើរ។

តើអ្នកណាខ្លះជាប់កាតព្វកិច្ច?

ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ មានអាយុចាប់ពី ១៨ ឆ្នាំ ដល់ ២៥ ឆ្នាំ ត្រូវតែបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា ដោយមានលក្ខខណ្ឌខុសគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី។

បុរស៖ កាតព្វកិច្ចពេញលេញ

បុរសជនជាតិខ្មែរទាំងអស់ ដែលមានអាយុចន្លោះពី ១៨ ឆ្នាំ ដល់ ២៥ ឆ្នាំ ត្រូវតែបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា រយៈពេល ២៤ ខែ។ ការចុះឈ្មោះនឹងចាប់ផ្ដើមនៅពេលពួកគាត់មានអាយុ ១៧ ឆ្នាំ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការហៅចូលបម្រើនៅពេលឈានចូលអាយុ ១៨ ឆ្នាំ។

ឧទាហរណ៍៖ យុវជនដែលកើតនៅឆ្នាំ ២០០៨ នឹងត្រូវចុះឈ្មោះនៅឆ្នាំ ២០២៥ ហើយអាចត្រូវបានហៅចូលបម្រើនៅពេលឈានចូលអាយុ ១៨ ឆ្នាំក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។

ស្ត្រី៖ ស្ម័គ្រចិត្ត

សម្រាប់ស្ត្រី ការបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាគឺ ផ្អែកទៅតាមការស្ម័គ្រចិត្ត។ ស្ត្រីណាដែលមានអាយុ ១៨-២៥ ឆ្នាំ ហើយមានឆន្ទៈចង់ចូលបម្រើយោធា អាចដាក់ពាក្យស្នើសុំបាន។ ការសម្រេចចិត្តនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការគោរពសិទ្ធិ និងជម្រើសរបស់ស្ត្រី ខណៈដែលពួកគាត់នៅតែមានឱកាសស្មើភាពក្នុងការចូលរួមក្នុងកិច្ចការពារជាតិ។

ការអនុវត្តនៅបរទេស

គួរបញ្ជាក់ថា ការកំណត់ឱ្យបុរសបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា និងស្ត្រីស្ម័គ្រចិត្ត គឺជាការអនុវត្តទូទៅនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ដូចជា សិង្ហបុរី កូរ៉េខាងត្បូង អ៊ីស្រាអែល (ដែលស្ត្រីក៏ជាប់កាតព្វកិច្ច) និងបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួន។

ចំណុចសំខាន់៖ កាតព្វកិច្ចយោធា មិនមែនគ្រាន់តែជាការរៀបចំកម្លាំងការពារសន្តិសុខជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាឱកាសសម្រាប់យុវជនក្នុងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង ទទួលបានវិន័យ និងក្លាយជាពលរដ្ឋល្អសម្រាប់សង្គម។

តើអ្នកណាខ្លះត្រូវបានលើកលែង?

មិនមែនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់សុទ្ធតែត្រូវបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធានោះទេ។ ច្បាប់ថ្មីបានកំណត់យ៉ាងច្បាស់នូវ ករណីលើកលែង ចំនួនបួនក្រុមសំខាន់ៗ៖

១. ព្រះសង្ឃ និងបុព្វជិតសាសនាផ្សេងៗ

ព្រះសង្ឃ និងបុព្វជិត (អ្នកកាន់សាសនាដទៃទៀតដែលបានបួសជាបុព្វជិត) ត្រូវបានលើកលែងពីកាតព្វកិច្ចយោធា។ នេះជាការគោរពតាមប្រពៃណីវប្បធម៌ និងសាសនារបស់កម្ពុជា ដែលព្រះសង្ឃមានតួនាទីផ្សេងៗក្នុងការដឹកនាំខាងវិញ្ញាណ មិនមែងពាក់ព័ន្ធនឹងការកាន់អាវុធ។

២. អ្នកប្រាជ្ញ / ប្រជាពលរដ្ឋមានទេពកោសល្យពិសេស

បុគ្គលដែលមានទេពកោសល្យពិសេស (អ្នកប្រាជ្ញ) ក្នុងវិស័យដែលមានប្រយោជន៍ដល់ការអភិវឌ្ឍជាតិ ដូចជា វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វេជ្ជសាស្ត្រ សិល្បៈ កីឡា ជាដើម អាចត្រូវបានលើកលែង ឬពន្យាពេលបំពេញកាតព្វកិច្ច ដើម្បីឱ្យពួកគាត់បន្តរួមចំណែកដល់សង្គមតាមរយៈជំនាញរបស់ខ្លួន។

៣. ជនពិការ / ប្រជាពលរដ្ឋមិនមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់

ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានបញ្ហាសុខភាព ឬពិការភាព ដែលមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាបាន ត្រូវបានលើកលែងដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ការពិនិត្យសុខភាពនឹងត្រូវបានធ្វើឡើង ដើម្បីកំណត់ថាតើបុគ្គលណាខ្លះមិនមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់។

៤. ករណីផ្សេងៗ (តាមការកំណត់)

បន្ថែមពីលើនេះ អាចមានករណីផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានលើកលែងតាមរយៈបទបញ្ញត្តិបន្ថែម ដូចជា៖

• បុគ្គលដែលកំពុងបម្រើការងារសំខាន់ៗក្នុងវិស័យសន្តិសុខសាធារណៈ
• បុគ្គលដែលមានទំនួលខុសត្រូវថែទាំគ្រួសារតែម្នាក់ឯង (ឧ. កូនតែមួយគត់ដែលត្រូវមើលថែឪពុកម្តាយចាស់ជរា)

សារសំខាន់៖ ការលើកលែងនេះ មិនមែនមានន័យថាក្រុមទាំងនេះមិនអាចចូលរួមក្នុងកិច្ចការពារជាតិបានទេ។ ពួកគាត់នៅតែអាចស្ម័គ្រចិត្ត ឬចូលរួមក្នុងសកម្មភាពស្នេហាជាតិផ្សេងៗបាន ប្រសិនបើមានឆន្ទៈ។

ហេតុអ្វីច្បាប់នេះសំខាន់? (គោលបំណងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល)

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានលើកឡើងពីហេតុផលសំខាន់ៗជាច្រើន ដើម្បីពន្យល់ពីសារៈសំខាន់នៃការអនុម័តច្បាប់កាតព្វកិច្ចយោធាថ្មីនេះ។

១. ពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ

កម្ពុជាត្រូវការកម្លាំងទុនបម្រុងដ៏រឹងមាំ ដើម្បីធានាសន្តិសុខ និងអធិបតេយ្យភាពជាតិ។ ច្បាប់នេះនឹងជួយឱ្យកងទ័ពមានប្រភពជ្រើសរើសទាហានដែលមានសមត្ថភាព និងមានស្មារតីស្នេហាជាតិ។

២. បណ្តុះវិន័យ និងការទទួលខុសត្រូវដល់យុវជន

រាជរដ្ឋាភិបាលយល់ថា ការបណ្តុះបណ្តាលតាមរយៈការបម្រើយោធា គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយក្នុងការបង្កើតពលរដ្ឋដែលមានវិន័យ ចេះទទួលខុសត្រូវ ចេះសហការ និងគោរពពេលវេលា។ បទពិសោធន៍ទាំងនេះ នឹងក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់យុវជន នៅពេលពួកគាត់ត្រឡប់ទៅរស់នៅក្នុងសង្គមវិញ។

៣. កាត់បន្ថយបញ្ហាសង្គម

រាជរដ្ឋាភិបាលបានលើកឡើងថា យុវជនដែលមិនបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល ឬមិនមានវិន័យគ្រប់គ្រាន់ អាចងាយរងគ្រោះ ឬបង្កបញ្ហាដល់សង្គម។ ការបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា នឹងផ្តល់ឱ្យពួកគាត់នូវជំនាញជីវិត និងក្របខណ្ឌនៃការរស់នៅប្រកបដោយសណ្តាប់ធ្នាប់ ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃបញ្ហាសង្គមដូចជា គ្រឿងញៀន ឧក្រិដ្ឋកម្ម និងអំពើហិង្សា។

៤. បង្កើនសាមគ្គីភាពជាតិ

ការបម្រើយោធានាំមកនូវយុវជនមកពីមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗគ្នា ឱ្យមករស់នៅ រៀនសូត្រ និងហ្វឹកហាត់ជាមួយគ្នា។ នេះជួយបង្កើនការយល់ដឹងគ្នាទៅវិញទៅមក ពង្រឹងស្មារតីសាមគ្គីភាព និងមោទនភាពជាតិ។

៥. ការវិនិយោគលើធនធានមនុស្ស

លើសពីការពារជាតិ ច្បាប់នេះក៏ជាការវិនិយោគរយៈពេលវែងលើធនធានមនុស្សផងដែរ។ យុវជនដែលបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលនឹងក្លាយជាពលរដ្ឋដែលមានគុណភាព រួមចំណែកយ៉ាងសកម្មដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមជាតិ។

ប្រសាសន៍ពីរាជរដ្ឋាភិបាល៖

«យ៉ាងហោចណាស់ គាត់ជាមនុស្សដែលបានអប់រំ បណ្តុះបណ្តាល មានវិន័យ។ បើសិនជាពលរដ្ឋមិនបានបណ្តុះបណ្តាលតាមរយៈការបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាទេ នោះគាត់អាចជាមនុស្សផ្សេង ដែលបង្កបញ្ហាដល់សង្គម»។

សន្និដ្ឋាន និងជំហានបន្ទាប់

បន្ទាប់ពីរដ្ឋសភាបានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីកាតព្វកិច្ចយោធាដោយសំឡេងឯកច្ឆ័ន្ទរួចមក ច្បាប់នេះនឹងឆ្លងកាត់នីតិវិធីបន្ទាប់ទៀត មុនពេលចូលជាធរមាន។

ជំហានបន្ទាប់

1. បញ្ជូនទៅព្រឹទ្ធសភា៖ សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះនឹងត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់ព្រឹទ្ធសភាជាតិ ដើម្បីពិភាក្សា និងអនុម័តបន្ត។ ព្រឹទ្ធសភាអាចមានការកែសម្រួលបន្ថែម ឬអនុម័តទាំងស្រុង។
2. ព្រះរាជក្រឹត្យ៖ បន្ទាប់ពីព្រឹទ្ធសភាអនុម័ត ច្បាប់នឹងត្រូវបញ្ជូនទៅព្រះមហាក្សត្រដើម្បីចុះព្រះរាជតម្រា (ចេញព្រះរាជក្រឹត្យ)។
3. ប្រកាសឱ្យប្រើ៖ ច្បាប់នឹងចូលជាធរមានបន្ទាប់ពីត្រូវបានប្រកាសនៅក្នុងរាជកិច្ច។
4. ការអនុវត្ត៖ តាមផែនការ ច្បាប់នេះនឹងចាប់ផ្តើមអនុវត្តនៅឆ្នាំ ២០២៦ នេះ។

អ្វីដែលយុវជនគួររៀបចំ

សម្រាប់យុវជនដែលនឹងជាប់កាតព្វកិច្ចនេះ ខាងក្រោមជាការណែនាំខ្លះៗ៖

• ត្រៀមខ្លួនផ្លូវកាយ និងចិត្ត៖ ការបម្រើយោធាទាមទារកាយសម្បទារឹងមាំ និងស្មារតីត្រៀមខ្លួនទទួលការហ្វឹកហាត់ដ៏តឹងរ៉ឹង។
• ស្វែងយល់ពីសិទ្ធិ និងករណីលើកលែង៖ ប្រសិនបើមានលក្ខខណ្ឌលើកលែង (ដូចជាកំពុងសិក្សាជំនាញពិសេស ឬមានបញ្ហាសុខភាព) គួរតែទាក់ទងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានដើម្បីបញ្ជាក់។
• តាមដានការណែនាំពីរដ្ឋាភិបាល៖ នៅពេលច្បាប់ចូលជាធរមាន នឹងមានការណែនាំ និងនីតិវិធីចុះឈ្មោះច្បាស់លាស់។

ទស្សនវិស័យរយៈពេលវែង

ការអនុម័តច្បាប់នេះគឺជាការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិ ប៉ុន្តែក៏ជាការវិនិយោគរយៈពេលវែងលើយុវជនដែលជាធនធានមនុស្សស្នូលរបស់ប្រទេស។ រាជរដ្ឋាភិបាលសង្ឃឹមថា តាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាលនេះ យុវជននឹងក្លាយជាពលរដ្ឋដែលមានវិន័យ មានទំនួលខុសត្រូវ និងមានស្មារតីស្នេហាជាតិ។

📢 សូមចែករំលែក!

ប្រសិនបើលោកអ្នកយល់ថាអត្ថបទនេះមានប្រយោជន៍ សូមចុច Like, Share និង Comment ដើម្បីឱ្យយុវជន និងមាតាបិតាបានទទួលព័ត៌មានត្រឹមត្រូវអំពីច្បាប់កាតព្វកិច្ចយោធាថ្មីនេះ។

ប្រភព៖ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពីរដ្ឋសភា (តាមរយៈ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានជាតិកម្ពុជា (AKP) – ថ្ងៃទី ១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦)។