ថវិកា ១.១ ពាន់លានដុល្លាររបស់ក្រសួងអប់រំ៖ តើត្រូវបានបែងចែកទៅលើអ្វីខ្លះ?

នៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីហិរញ្ញប្បទានប្រចាំឆ្នាំ ២០២៦ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានកំណត់ថវិកាសរុបជាង ១០ ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់ការចំណាយជាតិ។ ក្នុងចំណោមក្រសួង-ស្ថាប័នទាំងអស់ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MoEYS) គឺជាក្រសួងដែលទទួលបានថវិកាច្រើនជាងគេបំផុត គឺរហូតដល់ ១.១ ពាន់លានដុល្លារ។

តួលេខនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំ និងកីឡា ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស និងការកសាងសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាព។

តើកញ្ចប់ថវិកាដ៏មហិមានេះ នឹងត្រូវបែងចែកទៅកាន់វិស័យអាទិភាពណាខ្លះ? ក្នុងក្របខណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រឆ្នាំ ២០២៦ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានកំណត់ទិសដៅច្បាស់លាស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានទាំងនេះ ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពសិក្សាទំនើប ការពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនឱ្យស្របតាមស្តង់ដារថ្មី និងការជំរុញវិស័យកីឡាឱ្យកាន់តែមានសក្ដានុពល។ អត្ថបទវិភាគនេះ នឹងបង្ហាញជូនលោកអ្នកនូវការបែងចែកថវិកាជាក់លាក់ ដោយផ្អែកលើឯកសារផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ និងកម្មវិធីអាទិភាពរបស់ក្រសួង។

ការលើកកម្ពស់គុណភាព និងវិសាលភាពនៃការអប់រំទូទៅ

ក្នុងចំណោមថវិកាសរុប កញ្ចប់ថវិកាចំនួន ១.១ ពាន់លានដុល្លារ ត្រូវបានកំណត់ជាយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីបែងចែកទៅលើអនុវិស័យសំខាន់ៗ ដោយក្នុងនោះ «វិស័យអប់រំទូទៅ» ត្រូវបានចាត់ទុកជាអាទិភាពខ្ពស់បំផុត។ ខាងក្រោមនេះគឺជាការបែងចែកកញ្ចប់ថវិកាសំខាន់ៗដែលអ្នកគួរដឹង៖

១. ការកែលម្អគុណភាព និងគ្របដណ្តប់ការអប់រំទូទៅ

កម្មវិធីកែលម្អការអប់រំចំណេះទូទៅ

កម្មវិធីដ៏សំខាន់នេះគឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃកំណែទម្រង់អប់រំ។ គម្រោងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ (២០២២-២០២៦) នេះមានថវិកាសរុបជាង ៧០ លានដុល្លារ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ គម្រោងនឹងត្រូវបញ្ចប់ ហើយផ្តោតលើការ កែលម្អគុណភាព និងលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំទូទៅប្រកបដោយសមធម៌នៅតាមតំបន់គោលដៅ។

ថវិកានេះរួមមាន៖

• ប្រាក់កម្ចីពីធនាគារពិភពលោកចំនួន ៦០ លានដុល្លារ
• ថវិកាឧបត្ថម្ភពី GPE (Global Partnership for Education) ចំនួន ៩.២៥ លានដុល្លារ
• ថវិកាចូលរួមពីរាជរដ្ឋាភិបាលចំនួន ១ លានដុល្លារ

គម្រោងអប់រំកុមារតូច

ធនាគារពិភពលោកបានអនុម័តគម្រោង BEIP ដែលមានទំហំទឹកប្រាក់ ១០០ លានដុល្លារ (កាលពីខែសីហា ២០២៥)។ គម្រោងនេះមានគោលបំណងពង្រឹងគុណភាពអប់រំ និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់កុមារជាង ១.៧ លាននាក់។

ការកែលម្អគុណភាពមាត្រដ្ឋានធំ

កម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់ថវិកាដើម្បីចូលរួមក្នុងការសិក្សាវាយតម្លៃអប់រំអន្តរជាតិ ដូចជា PISA for Development (គម្រោងវាយតម្លៃសិស្សអន្តរជាតិ) SEA-PLM (កម្មវិធីវាយតម្លៃសមត្ថភាពសិក្សារបស់សិស្សអាស៊ាន) PASEC (កម្មវិធីវិភាគប្រព័ន្ធអប់រំនៃបណ្តាប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង) និង TIMSS (ការសិក្សាអន្តរជាតិផ្នែកគណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ)។

ការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាលារៀន

ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) បានអនុម័តប្រាក់កម្ចីចំនួន ៨០ លានដុល្លារ សម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍មធ្យមសិក្សា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសាលារៀនកកកុញ តាមរយៈការសាងសង់ថ្នាក់រៀនដែលធន់នឹងអាកាសធាតុចំនួន ៤០០ បន្ទប់។

ក្រៅពីនេះ រដ្ឋាភិបាលក៏បានបែងចែកថវិកាចំនួន ៦.២ លានដុល្លារ ដើម្បីស្តារ និងជួសជុលសាលារៀនចំនួន ២៧ កន្លែង ដែលរងការខូចខាតដោយសារជម្លោះព្រំដែន នៅតាមខេត្តឧត្តរមានជ័យ បន្ទាយមានជ័យ និងព្រះវិហារ។

ការគាំទ្រសម្រាប់សាលាគំរូ

រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញ ស្តង់ដារសាលាគំរូ (Model School Standards) ដើម្បីជំរុញការកែទម្រង់សាលារៀនប្រកបដោយសមធម៌។ ស្តង់ដារនេះផ្តោតលើវិស័យសំខាន់ៗចំនួន ៥៖

• លទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្ស
• ការបង្រៀន និងការសិក្សា
• ការចូលរួមរបស់សហគមន៍
• ការគ្រប់គ្រង និងការអភិបាលកិច្ចសាលា
• គណនេយ្យភាពរបស់សាលា

គិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានទទួលស្គាល់សាលារៀនចំនួន ៤២៧ ជាសាលាគំរូ ក្នុងនោះមានសាលាមត្តេយ្យ ៤៩ សាលា បឋមសិក្សា ១៧៣ សាលា និងមធ្យមសិក្សា ២០៥ សាលា។

៤. កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភសិស្ស

ដើម្បីបង្កើនអត្រាចូលរៀន និងផ្តល់អាហារូបត្ថម្ភដល់សិស្ស កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភជាតិត្រូវបានពង្រីក។ គម្រោងថ្មីមួយ ដែលសហការជាមួយ KOICA (ទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកូរ៉េ) និង WFP (កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក) មានទំហំទឹកប្រាក់ ១០ លានដុល្លារ (ពីឆ្នាំ ២០២៥ ដល់ ២០២៩)，ក្នុងគោលបំណងពង្រីកកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភនៅតាមសាលារៀន។ សិស្សសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ៣០ ម៉ឺននាក់ ក្នុង ១០ ខេត្ត បានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីនេះ ដោយ ៦០% នៃពួកគេ (សិស្សជាង ១៨ ម៉ឺននាក់) ត្រូវបានផ្តល់មូលនិធិតាមរយៈថវិកាជាតិ។

ក្រៅពីនេះ ក៏មានថវិកាឧបត្ថម្ភដ៏ធំមួយទៀតសម្រាប់កម្មវិធីផ្តល់អាហារូបត្ថម្ភ តាមរយៈគម្រោង “Small Supplies, Big Impact for Children’s Education” ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក។

៥. ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន

ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនគឺជាអាទិភាពកំពូល។ ក្រសួងអប់រំបានចាប់ផ្តើម កំណែទម្រង់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន តាមរយៈ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តស្តីពីកំណែទម្រង់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០២៨។ គោលដៅគឺដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាព និងវិជ្ជាជីវៈរបស់គ្រូបង្រៀន។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងការបណ្តុះបណ្តាលឯកទេសតាមរយៈ មជ្ឈមណ្ឌលឧត្តមភាព ដោយផ្តោតលើការអប់រំរួមបញ្ចូល ការរៀនសូត្រឌីជីថល និង ជំនាញតាមមុខវិជ្ជា។

ផ្នែកមួយនៃការបណ្តុះបណ្តាលនេះ គឺកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនផ្នែកអប់រំកាយ (Physical Education – PE)។

លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលក៏បានវិនិយោគលើ កម្មវិធីអាហារូបករណ៍សម្រាប់និស្សិត ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនជំនាន់ក្រោយ និងដើម្បីគាំទ្រដល់សិស្សានុសិស្សដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ ប៉ុន្តែមកពីគ្រួសារងាយរងហានិភ័យ។

៦. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងជំនួយ

កម្ពុជាទទួលបានជំនួយយ៉ាងច្រើនពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍។ បន្ថែមពីលើប្រាក់កម្ចី និងជំនួយពីធនាគារពិភពលោក (តាមរយៈគម្រោង GEIP និង BEIP) ក៏មានជំនួយពីប្រទេសជប៉ុន (សម្រាប់សាងសង់សាលារៀន និងប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត) ជំនួយពីសហរដ្ឋអាមេរិក (សម្រាប់កម្មវិធីផ្តល់សម្ភារៈសិក្សា) និងជំនួយពីប្រទេសកូរ៉េ (សម្រាប់កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភ)។

យោងតាមឯកសារ “Budget in Brief Fiscal Year 2026” វិស័យអប់រំ និងសុខាភិបាលរួមគ្នាទទួលបាន ១.៨៨ ពាន់លានដុល្លារ។

៧. ការអភិវឌ្ឍន៍កីឡា

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MoEYS) បានបែងចែកថវិកាជាង ៨២ ពាន់លានរៀល (ប្រហែល ២០ លានដុល្លារ) សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡា。ក្នុងនោះរួមមានការគាំទ្រដល់សហព័ន្ធកីឡាជាតិ ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស （”People Development“） និងការអភិវឌ្ឍន៍កីឡាកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីត្រៀមសម្រាប់ការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិ។

ថវិកានេះក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកីឡា（កន្លែងហាត់ប្រាណ)，និងការទទួលស្គាល់ពីសារៈសំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពកីឡាករ。

៨. ការអភិវឌ្ឍន៍ប្រព័ន្ធអប់រំឌីជីថល

កម្មវិធីឧបត្ថម្ភសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធ (System Transformation Grant – STG) ដែលទទួលបានមូលនិធិពី GPE (Global Partnership for Education) ចំនួន ១៥.៣៩ លានដុល្លារ (ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៧) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ឌីជីថល。នេះរួមមានការបង្កើត ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការសិក្សា (Learning Management System) ដើម្បីធ្វើឌីជីថលកម្មដំណើរការ ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និង ការអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈ ។

តាមរយៈការវិនិយោគទាំងនេះ ក្រសួងសង្ឃឹមថានឹងអាចសម្រេចបាននូវគោលដៅ «សាលាឆ្លាតវៃ» (Smart School)។

ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការឆ្លើយតបគ្រាអាសន្ន

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាលារៀន គឺជាកត្តាមូលដ្ឋានគ្រឹះមួយសម្រាប់បរិយាកាសសិក្សាប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងគុណភាព។ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ក្រសួងអប់រំបានបែងចែកថវិកាសំខាន់ៗដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមផ្នែករូបវន្ត និងគ្រោះអាសន្ន។

១. ការសាងសង់ និងជួសជុលសាលារៀន

គម្រោងសាងសង់សាលារៀនថ្មី និងកែលម្អសាលារៀនទ្រុឌទ្រោម

• ការសាងសង់សាលាមធ្យមសិក្សាជំនាន់ថ្មី៖ ថវិកាប្រមាណ ៤ លានដុល្លារ សម្រាប់រយៈពេល ៤ ឆ្នាំ ដើម្បីកសាងសាលារៀនគំរូប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់។
• គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍មធ្យមសិក្សា៖ គាំទ្រដោយធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) ទំហំទឹកប្រាក់ជាង ៨០ លានដុល្លារ (ប្រកាសនៅខែសីហា ២០២៥)។ គម្រោងនេះផ្តោតលើការសាងសង់ថ្នាក់រៀនចំនួន ៤០០ បន្ទប់ ដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ (ស៊ូទ្រាំនឹងខ្យល់ព្យុះ និងទឹកជំនន់) បំពាក់ប្រព័ន្ធអគ្គិសនី និងទឹកស្អាត និងកែលម្អបង្គន់អនាម័យ។
• ការសាងសង់សាលារៀនតាមរយៈថវិកាជាតិ៖ រដ្ឋាភិបាលបានបែងចែកថវិកាជាតិសម្រាប់សាងសង់សាលាថ្មីបន្ថែមទៀត និងជួសជុលសាលាចាស់ៗដែលទ្រុឌទ្រោម ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការកើនឡើងនៃចំនួនសិស្ស។

ការស្តារសាលារៀនដែលរងគ្រោះដោយគ្រោះមហន្តរាយ

• សាលារៀនរងផលប៉ះពាល់ដោយសារភាពតានតឹងនៅតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ៖ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ រដ្ឋាភិបាលបានបែងចែកថវិកាបន្ថែមចំនួន ៦.២ លានដុល្លារ ដើម្បីស្តារ និងជួសជុលសាលារៀនចំនួន ២៧ កន្លែង ដែលត្រូវបានខូចខាតដោយសារជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ (នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ, បន្ទាយមានជ័យ, និងព្រះវិហារ)។
• សាលារៀនរងផលប៉ះពាល់ដោយទឹកជំនន់៖ តាមរយៈគម្រោង “Strengthening School Infrastructure for Better Resilience” ដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក ថវិកាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីសាងសង់ថ្នាក់រៀននៅលើកម្ពស់ (stilted classrooms) នៅតាមតំបន់លិចទឹក (ខេត្តកំពង់ធំ, សៀមរាប, បាត់ដំបង)។

២. ការកែលម្អបរិស្ថានសិក្សា (ប្រព័ន្ធទឹកស្អាត និងអនាម័យ)

ថវិកាត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់ការដំឡើង៖

• ប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត (ស្នប់ទឹក និងតម្រងទឹក) នៅតាមសាលារៀនដែលខ្វះខាត។
• បង្គន់អនាម័យដាច់ដោយឡែកពីគ្នា សម្រាប់សិស្សប្រុស និងសិស្សស្រី ដើម្បីលើកកម្ពស់អនាម័យ និងកាត់បន្ថយអត្រាឈប់រៀនរបស់សិស្សានុសិស្ស។
• ការកែលម្អប្រព័ន្ធលូ និងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់។

៣. ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងយុគសម័យបច្ចេកវិទ្យា ក្រសួងអប់រំបានបែងចែកថវិកាសម្រាប់៖

• ការដំឡើងកុំព្យូទ័រ និងអេក្រង់ឆ្លាតវៃ (Smart Screens) នៅក្នុងថ្នាក់រៀនគោលដៅ (ជាពិសេសសាលាជំនាន់ថ្មី និងសាលាគំរូ)។
• ការតភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតល្បឿនលឿន នៅតាមសាលារៀននៅតាមទីរួមខេត្ត និងក្រុង។
• ការបង្កើតប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការសិក្សាឌីជីថល (Learning Management System)។

៤. ការឆ្លើយតបគ្រាអាសន្ន និងការកសាងធន់

• ថវិកាបម្រុងសម្រាប់គ្រោះអាសន្ន៖ ក្រសួងអប់រំបានរក្សាទុកថវិកាប្រហែល ៥ លានដុល្លារ សម្រាប់ការឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះគ្រោះមហន្តរាយដែលមិនបានរំពឹងទុក (ដូចជា ទឹកជំនន់សាហាវ ឬខ្យល់ព្យុះ) ដើម្បីជួសជុលសាលារៀនជាបន្ទាន់។
• កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលសុវត្ថិភាពសាលារៀន៖ បណ្តុះបណ្តាលគ្រូ និងសិស្សអំពីរបៀបជម្លៀសខ្លួននៅពេលមានអគ្គីភ័យ រញ្ជួយដី ឬទឹកជំនន់។

ការអភិវឌ្ឍន៍គ្រូបង្រៀន និងការបណ្តុះបណ្តាល

ធនធានមនុស្សដែលមានគុណភាព ជាពិសេសគឺ គ្រូបង្រៀន គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុងការកំណត់គុណភាពនៃការអប់រំ។ ថវិកាឆ្នាំ ២០២៦ បានបែងចែកថវិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដើម្បី ពង្រឹងសមត្ថភាពគ្រូបង្រៀន តាមរយៈកំណែទម្រង់ និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលផ្សេងៗ។

១. កំណែទម្រង់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន

ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានដាក់ចេញ ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រកែទម្រង់ការអប់រំគ្រូបង្រៀន សម្រាប់រយៈពេល ២០២៤-២០២៨។ គោលដៅនេះគឺដើម្បី លើកកម្ពស់គុណវុឌ្ឍិ និងសមត្ថភាពវិជ្ជាជីវៈរបស់គ្រូបង្រៀន ឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ ឯកសារនេះ ដែលមានឈ្មោះថា «ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រកែទម្រង់ការអប់រំគ្រូបង្រៀននៅកម្ពុជា ២០២៤-២០២៨» ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។

ការកែទម្រង់នេះសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើ៖

• ការបណ្តុះបណ្តាលដំបូង (Initial Training) និង ការបណ្តុះបណ្តាលថ្នាក់ក្រោយបរិញ្ញាបត្រ។
• ការកែលម្អកម្មវិធីសិក្សា ឱ្យផ្តោតលើជំនាញសតវត្សរ៍ទី ២១ (ជំនាញឌីជីថល, ជំនាញដោះស្រាយបញ្ហា, ការគិតបែបរិះគន់)។
• ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តរបស់វិទ្យាស្ថានបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន (ដូចជា វិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ)។

ប្រព័ន្ធបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្នុងក្របខ័ណ្ឌ បរិញ្ញាបត្រ+២ (Bachelor+2) និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលកម្រិតផ្សេងៗទៀត។ ការវិនិយោគលើកំណែទម្រង់នេះ គឺជាការវិនិយោគរយៈពេលវែងសម្រាប់គុណភាពនៃការអប់រំជាតិ។

២. ការបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា និងឌីជីថល

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងយុគសម័យបច្ចេកវិទ្យា 4.0 ក្រសួងបានបើកវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជាច្រើន ដើម្បីបំពាក់ជំនាញឌីជីថលដល់គ្រូបង្រៀន។ ចាប់ពីថ្ងៃទី ៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ គ្រូបង្រៀនមកពីតំបន់ដាច់ស្រយាល និងខេត្តជាប់ព្រំដែន (ព្រះវិហារ, សៀមរាប, ឧត្តរមានជ័យ, បន្ទាយមានជ័យ, ពោធិ៍សាត់) បានចូលរួមក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលផ្នែក៖

• ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីជាជំនួយដល់ការបង្រៀន និងការរៀន។
• ការគ្រប់គ្រងទំព័រហ្វេសប៊ុក និងបណ្តាញសង្គម ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព សុវត្ថិភាព និងការទទួលខុសត្រូវ។

វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ នាយកដ្ឋានបរិវត្តកម្មឌីជីថល នៃក្រសួងអប់រំ ដើម្បីគាំទ្រដល់ការដំណើរការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនៃប្រព័ន្ធ «ផ្សាយផ្ទាល់ការបង្រៀនបំប៉ន ឬ Live Teaching» ឆ្នាំ ២០២៦។

លើសពីនេះ ក្រសួងក៏បានរៀបចំសិក្ខាសាលាមួយទៀត ដើម្បី បណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនឱ្យចេះប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការសិក្សា (LMS) ដើម្បីត្រៀមការបណ្តុះបណ្តាលបន្តគ្រូបង្រៀនផ្នែកអប់រំបច្ចេកទេសដែលនឹងធ្វើឡើងនៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៦។

៣. ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនផ្នែកអប់រំកាយ

តាមរយៈអនុកម្មវិធីទី ៣ នៃគម្រោងកែលម្អវិស័យអប់រំ (គម្រោងនេះផ្តោតលើការកែលម្អគុណភាពការអប់រំនៅកម្ពុជា) ថវិកាមួយផ្នែកត្រូវបានបែងចែកទៅឱ្យ ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនផ្នែកអប់រំកាយ (PE)។ ផ្នែកនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសុខភាព និងកីឡាមូលដ្ឋានរបស់សិស្សានុសិស្ស។

៤. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈជាបន្តបន្ទាប់

ថវិកាត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់ ការបណ្តុះបណ្តាលជាបន្តបន្ទាប់សម្រាប់គ្រូបង្រៀនដែលកំពុងបម្រើការងារ (Continuous Professional Development – CPD)។ CPD នេះរួមមាន៖

• សិក្ខាសាលា និងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលតាមវិស័យ លើវិធីសាស្ត្របង្រៀនទំនើបៗ។
• កម្មវិធីផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍ ទាំងក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។
• ការគាំទ្រដល់សហគមន៍សិក្សាប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈ (Professional Learning Communities – PLCs)។

CPD គឺជាគន្លឹះសំខាន់ដើម្បីធានាថាគ្រូបង្រៀននៅតែទទួលបានជំនាញថ្មីៗ ស្របតាមការវិវឌ្ឍន៍នៃប្រព័ន្ធអប់រំ។

៥. ការគាំទ្រពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍

កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍គ្រូបង្រៀនទទួលបានការគាំទ្រពីដៃគូអន្តរជាតិ រួមមាន៖

• គម្រោង GEIP (General Education Improvement Project) ដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក និង GPE (Global Partnership for Education) រួមចំណែកដល់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន។
• គម្រោង System Transformation Grant (STG) ដែលទទួលបានមូលនិធិពី GPE ចំនួន ១៥.៣៩ លានដុល្លារ (ឆ្នាំ ២០២៤-២០២៧) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីបង្កើត ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការសិក្សា (LMS) សម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន។
• កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយ KOICA (ទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិកូរ៉េ) និង WFP (កម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោក)។

ការអភិវឌ្ឍន៍កីឡា និងថវិកា

ក្រៅពីការអប់រំទូទៅ និងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក៏ទទួលខុសត្រូវលើការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡាផងដែរ។ ថវិកាដ៏សំខាន់មួយត្រូវបានបែងចែកដើម្បីលើកកម្ពស់កីឡាមូលដ្ឋាន បណ្តុះបណ្តាលកីឡាករជំនាន់ក្រោយ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិ។

១. ថវិកាសរុបសម្រាប់វិស័យកីឡា

សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានបែងចែកថវិកាសរុបជាង ៨២ ពាន់លានរៀល (ប្រហែល ២០ លានដុល្លារ) សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកីឡា។ ថវិកានេះត្រូវបានចែកចាយទៅតាមអនុកម្មវិធី និងសកម្មភាពផ្សេងៗ។

ក្នុងចំណោមនេះ ថវិកាសម្រាប់ ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពកីឡាករ (High-Performance Sport) មានចំនួនជាង ២០ ពាន់លានរៀល (~៥ លានដុល្លារ)។

២. អនុកម្មវិធីសំខាន់ៗចំនួន ៤ ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍កីឡា

កម្មវិធីកីឡាត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោមកម្មវិធីទី ៣ (Program 3) នៃផែនការយុទ្ធសាស្ត្រវិស័យអប់រំ។ អនុកម្មវិធីទាំង ៤ រួមមាន៖

អនុកម្មវិធីទី ១៖ ការអភិវឌ្ឍកីឡាមហាជន

• ថវិកា៖ ជាង ៦ ពាន់លានរៀល (~១.៥ លានដុល្លារ)
• សកម្មភាពសំខាន់ៗ៖
  • រៀបចំកីឡាប្រពៃណី និងកីឡាមូលដ្ឋាននៅតាមសាលារៀន និងសហគមន៍។
  • លើកកម្ពស់សកម្មភាពហាត់ប្រាណប្រចាំថ្ងៃក្នុងចំណោមសិស្ស និងសាធារណជន។
  • គាំទ្រដល់ការប្រកួតកីឡាសាលារៀនថ្នាក់ខេត្ត និងថ្នាក់ជាតិ។

អនុកម្មវិធីទី ២៖ ការអភិវឌ្ឍអប់រំកាយ និងកីឡាសិស្ស-និស្សិត

• ថវិកា៖ ជិត ៣ ពាន់លានរៀល (~៧៥០,០០០ ដុល្លារ)
• សកម្មភាពសំខាន់ៗ៖
  • កែលម្អកម្មវិធីសិក្សាអប់រំកាយនៅតាមសាលារៀន។
  • ផ្តល់សម្ភារៈកីឡាគ្រប់គ្រាន់ដល់សាលារៀនគោលដៅ។
  • រៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនអប់រំកាយ។
  • ជំរុញការចូលរួមរបស់សិស្សានុសិស្សក្នុងកីឡា។

អនុកម្មវិធីទី ៣៖ ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ផ្នែកអប់រំកាយ និងកីឡា

• ថវិកា៖ ជិត ១.៨ ពាន់លានរៀល (~៤៥០,០០០ ដុល្លារ)
• សកម្មភាពសំខាន់ៗ៖
  • បណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនអប់រំកាយថ្មីៗ (តាមរយៈវិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំកាយ)។
  • បណ្តុះបណ្តាលបន្ត (CPD) សម្រាប់គ្រូបង្រៀនអប់រំកាយដែលកំពុងបម្រើការ។
  • បណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្វឹកកីឡា (Sports Coaches) និងអ្នកគ្រប់គ្រងកីឡា។

អនុកម្មវិធីទី ៤៖ ការអភិវឌ្ឍកីឡាកម្រិតខ្ពស់

• ថវិកា៖ ជាង ២០ ពាន់លានរៀល (~៥ លានដុល្លារ) — ផ្នែកធំបំផុត
• សកម្មភាពសំខាន់ៗ៖
  • គាំទ្រដល់សហព័ន្ធកីឡាជាតិ (National Sports Federations) ក្នុងការអភិវឌ្ឍកីឡាករ។
  • បណ្តុះបណ្តាលកីឡាករជម្រើសជាតិឱ្យត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិ (SEA Games, Asian Games, Olympics)។
  • រៀបចំជំរុំបណ្តុះបណ្តាលក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។
  • កែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកន្លែងហ្វឹកហាត់ (ពហុកីឡាដ្ឋានជាតិ, កន្លែងហាត់ប្រាណ)។

៣. គោលដៅ និងផែនការសំខាន់ៗ

• ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពកីឡាករ៖ ផ្តោតលើកីឡាអាទិភាពដូចជា កាយវប្បកម្ម, តាគ្វាន់ដូ, ប្រដាល់, និងកីឡាដែលកម្ពុជាមានសក្តានុពល។
• ការត្រៀមប្រកួតកីឡា SEA Games៖ ទោះបីជាកម្ពុជាធ្លាប់ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ SEA Games ២០២៣ ក៏ដោយ ក៏ការត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការប្រកួតនាពេលអនាគតនៅតែជាអាទិភាព។
• ការលើកកម្ពស់កីឡាសាលា៖ កីឡាសាលាគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការផ្គត់ផ្គង់កីឡាករជម្រើសជាតិ។
• ការកែលម្អសុខភាពសិស្ស៖ អប់រំកាយ និងកីឡាជួយកែលម្អសុខភាពផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្តរបស់សិស្ស។

៤. កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ

វិស័យកីឡាកម្ពុជាទទួលបានការគាំទ្រពីដៃគូអន្តរជាតិ រួមមាន៖

• សហព័ន្ធកីឡាអន្តរជាតិ (International Sports Federations) ផ្តល់កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល និងជំនួយបច្ចេកទេស។
• គណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) ផ្តល់អាហារូបករណ៍ និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍កីឡាករ។
• បណ្តាប្រទេសមិត្ត៖ ដូចជា ចិន, ជប៉ុន, កូរ៉េខាងត្បូង, និងវៀតណាម បានផ្តល់ជំនួយផ្នែកបណ្តុះបណ្តាល និងសម្ភារៈកីឡា។

តាមរយៈការពិនិត្យមើលការបែងចែកថវិកាជាតិចំនួន ១.១ ពាន់លានដុល្លារ ដែលក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MoEYS) ទទួលបានសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៦ យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានផ្តល់ អាទិភាពកំពូលដល់ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស តាមរយៈការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំ និងកីឡា។

ថវិកានេះមិនត្រឹមតែជាចំនួនច្រើនជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមក្រសួង-ស្ថាប័នទាំងអស់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបានបែងចែកយ៉ាងច្បាស់លាស់ទៅលើវិស័យអាទិភាពសំខាន់ៗចំនួនបួន៖

1. ការកែលម្អគុណភាព និងគ្របដណ្តប់ការអប់រំទូទៅ — តាមរយៈគម្រោង GEIP, BEIP, ការកសាងសាលាគំរូ, កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភសិស្ស, និងការចូលរួមក្នុងការវាយតម្លៃអន្តរជាតិ។
2. ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការឆ្លើយតបគ្រាអាសន្ន — តាមរយៈការសាងសង់សាលារៀនថ្មី (រួមទាំងគម្រោងពី ADB), ការស្តារសាលារៀនដែលខូចខាតដោយសារជម្លោះព្រំដែន និងទឹកជំនន់, និងការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថល។
3. ការអភិវឌ្ឍន៍គ្រូបង្រៀន និងការបណ្តុះបណ្តាល — តាមរយៈកំណែទម្រង់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន (២០២៤-២០២៨), ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញឌីជីថល និង AI, ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូអប់រំកាយ, និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈជាបន្តបន្ទាប់ (CPD)។
4. ការអភិវឌ្ឍន៍កីឡា — តាមរយៈថវិកាជាង ៨២ ពាន់លានរៀល (~២០ លានដុល្លារ) ដែលផ្តោតលើកីឡាមហាជន, កីឡាសិស្ស-និស្សិត, ការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស, និងការអភិវឌ្ឍកីឡាកម្រិតខ្ពស់ (ជាពិសេសការត្រៀមប្រកួតកីឡាអន្តរជាតិ)។

ការវិនិយោគដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពី ចក្ខុវិស័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការកសាងមូលធនមនុស្សប្រកបដោយគុណភាព សមត្ថភាព និងសុខភាពល្អ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការនៃទីផ្សារការងារក្នុងយុគសម័យឌីជីថល និងដើម្បីពង្រឹងមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព។

ទន្ទឹមគ្នានេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ (ដូចជា ធនាគារពិភពលោក, ADB, GPE, KOICA, WFP) បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់នូវជំនួយបច្ចេកទេស ថវិកា និងការកសាងសមត្ថភាព។

សរុបមក ថវិកាចំនួន ១.១ ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាការប្តេជ្ញាចិត្តដ៏រឹងមាំមួយក្នុងការវិនិយោគលើ អនាគតរបស់កម្ពុជា។ តាមរយៈការវិនិយោគលើការអប់រំ និងកីឡា កម្ពុជាកំពុងបណ្តុះបណ្តាលយុវជនជំនាន់ក្រោយឱ្យក្លាយជា ធនធានមនុស្សដែលមានគុណភាព សុខភាពល្អ មានវិន័យ និងមានស្មារតីស្នេហាជាតិ ដើម្បីបន្តការអភិវឌ្ឍន៍ប្រទេសជាតិប្រកបដោយចីរភាព។

ប្រភព៖ ឯកសារ “Budget in Brief Fiscal Year 2026” (ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ), របាយការណ៍គម្រោង GEIP, BEIP (ធនាគារពិភពលោក), របាយការណ៍ ADB, GPE, KOICA, WFP, និងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (តាមរយៈ AKP) — ខែឧសភា ២០២៦។