សមិទ្ធផល ២៧ ឆ្នាំនៃកម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលារៀន៖ សិស្ស ១ លាននាក់ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ និងជំហានឆ្ពោះទៅកាន់និរន្តរភាព

សង្ខេបកិច្ចប្រជុំត្រីភាគី៖ កម្ពុជាជំរុញកិច្ចសហការជាមួយ USDA និង WFP ដើម្បីពង្រីកកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀន (២០២៧-២០៣១)

នៅថ្ងៃទី ១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ កិច្ចប្រជុំពិភាក្សាត្រីភាគីមួយបានប្រព្រឹត្តទៅនៅទីស្តីការក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ដោយមានការចូលរួមពី អង្គការស្បៀងអាហារពិភពលោក (WFP) ប្រចាំកម្ពុជា, ក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម (NSPC) និងភាគីពាក់ព័ន្ធដទៃទៀត។ គោលបំណងសំខាន់គឺដើម្បីពិនិត្យលើវឌ្ឍនភាពការងារ និងសម្រេចលើជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការរៀបចំសំណើគម្រោងហិរញ្ញប្បទានពី មូលនិធិ McGovern-Dole របស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក (USDA) សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៧-២០៣១។

កម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលារៀន (School Feeding Programme) ត្រូវបានអនុវត្តនៅកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ហើយការគាំទ្រពី USDA បានជួយដល់សិស្សបឋមសិក្សាប្រមាណ ១ លាននាក់ នៅទូទាំងប្រទេស។ លទ្ធផលនៃការវាយតម្លៃថ្នាក់ជាតិ និងតំបន់ (ដូចជា SEA-PLM និង PISA) បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា អាហារូបត្ថម្ភបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកែលម្អលទ្ធផលសិក្សា និងកាត់បន្ថយអត្រាបោះបង់ការសិក្សា។

អត្ថបទនេះនឹងសង្ខេបពីខ្លឹមសារនៃកិច្ចប្រជុំ រួមទាំងការវាយតម្លៃវឌ្ឍនភាព យុទ្ធសាស្ត្រពង្រីកវិសាលភាព និងការប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការផ្ទេរការគ្រប់គ្រងកម្មវិធីមកក្រោមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅឆ្នាំ ២០២៨។

វឌ្ឍនភាពនៃកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀន

កិច្ចប្រជុំត្រីភាគីនេះបានផ្តល់ឱកាសដើម្បីវាយតម្លៃឡើងវិញនូវ សមិទ្ធផលរយៈពេលវែង នៃកម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលារៀន (School Feeding Programme) ដែលបានដំណើរការនៅកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

១. ផលប៉ះពាល់លើមាត្រដ្ឋានធំ

លទ្ធផលដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតនៃកម្មវិធីនេះ គឺសមត្ថភាពក្នុងការផ្តល់អាហារដល់សិស្សក្នុងចំនួនដ៏ច្រើន។

• សិស្សទទួលអត្ថប្រយោជន៍៖ ការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈក្រសួងកសិកម្ម (USDA) បានជួយដល់សិស្សបឋមសិក្សាប្រមាណ ១ លាននាក់ នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។

កំណត់សម្គាល់៖ យោងតាមទិន្នន័យពី WFP ក្នុងរយៈពេលជាងពីរទសវត្សរ៍កន្លងមក កម្មវិធីនេះបានផ្តល់អាហារគុណភាពជាង ៩៩០ លានអាហារ ដល់កុមារជាង ២ លាននាក់។

២. ការរួមចំណែកដល់លទ្ធផលសិក្សា

ការវិភាគទិន្នន័យយ៉ាងហ្មត់ចត់បានបង្ហាញថា អាហារូបត្ថម្ភនៅតាមសាលារៀនមិនមែនគ្រាន់តែបំពេញក្រពះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយ ពង្រឹងគុណភាពនៃការអប់រំ ទៀតផង។

• លទ្ធផលវាយតម្លៃ៖ ការវាយតម្លៃថ្នាក់ជាតិ និងតំបន់ (ដូចជា SEA-PLM និង PISA) បានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ថា សិស្សដែលបានទទួលអាហារូបត្ថម្ភមានលទ្ធផលសិក្សាប្រសើរឡើង។
• ការកាត់បន្ថយអត្រាបោះបង់ការសិក្សា៖ កត្តាចម្បងមួយដែលនាំឱ្យកុមារ ជាពិសេសសិស្សស្រី ឈប់រៀន គឺការឃ្លានអាហារ និងតម្រូវការជួយរកប្រាក់ចំណូលក្នុងគ្រួសារ។ កម្មវិធីនេះបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ។

៣. ការពិភាក្សាលើយុទ្ធសាស្ត្រអនាគត

ក្រុមការងារបានពិនិត្យ និងវាយតម្លៃយ៉ាងហ្មត់ចត់លើជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្រផ្សេងៗ ដោយផ្តោតលើគោលដៅសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម：

1. ការពង្រីកវិសាលភាព៖ ការពិភាក្សាបានផ្តោតលើការបន្ថែមសាលារៀនគោលដៅ ដើម្បីធានាថាកុមារដែលងាយរងគ្រោះបំផុតទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភ។
2. ការលើកកម្ពស់គុណភាពអាហារូបត្ថម្ភ៖ ការផ្តោតលើការផ្តល់អាហារដែលមានគុណភាពខ្ពស់ (រួមមានសាច់ ត្រី ស៊ុត និងបន្លែ) ដែលទទួលបានពីកសិករក្នុងស្រុក (Home-Grown School Feeding)។
3. ផែនការសកម្មភាព៖ ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២៤ ដល់ ២០៣៥ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើតផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀន។ កិច្ចប្រជុំក៏បានគាំទ្រ យុទ្ធសាស្ត្រជំនួយបច្ចេកទេស ដើម្បីជំរុញការអនុវត្តផែនការនេះឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

៤. គោលដៅអន្តរកាលដ៏ជោគជ័យ៖ ការផ្ទេរការគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំ ២០២៨

មិនត្រឹមតែទទួលបានជំនួយប៉ុណ្ណោះទេ គោលដៅសំខាន់មួយនៃដំណាក់កាលថ្មីនេះគឺ ការកសាងនិរន្តរភាព (sustainability)។

• ផែនការទទួលខុសត្រូវពេញលេញ៖ ភាគីទាំងបីបានឯកភាពគ្នាលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីធានាដល់ ការផ្ទេរការគ្រប់គ្រងកម្មវិធីមកស្ថិតក្រោមរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅឆ្នាំ ២០២៨។
• គោលដៅរយៈពេលវែង៖ ការផ្លាស់ប្តូរនេះមិនមានន័យថាកម្មវិធីត្រូវបញ្ចប់នោះទេ ប៉ុន្តែមានន័យថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានឹងក្លាយជា ភាគីដែលទទួលបន្ទុកផ្ទាល់ ដោយពឹងផ្អែកទាំងថវិកាជាតិ និងការគាំទ្រពីដៃគូក្នុងតំបន់។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានកោតសរសើរ និងថ្លែងអំណរគុណដល់ WFP និង NSPC ដោយជឿជាក់ថា ការរៀបចំសំណើគម្រោងថ្មីនេះនឹងទទួលបានលទ្ធផលផ្លែផ្កា និងក្លាយជា ឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ ក្នុងការធានានិរន្តរភាពនៃកម្មវិធីសំដៅលើកកម្ពស់គុណភាពធនធានមនុស្សរបស់កម្ពុជាប្រកបដោយបរិយាបន្ន និងសមធម៌។

ការវាយតម្លៃគម្រោង និងការពង្រីកវិសាលភាព

ការជួបប្រជុំត្រីភាគីនេះ មិនត្រឹមតែបានវាយតម្លៃឡើងវិញនូវគម្រោងដែលមានស្រាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានពិភាក្សាយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីទិសដៅ និងយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីៗ ដើម្បីពង្រីក និងលើកកម្ពស់គុណភាពនៃកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀននាពេលអនាគត។

១. ការវាយតម្លៃឡើងវិញនូវមូលនិធិ McGovern-Dole

កិច្ចប្រជុំបានផ្តោតសំខាន់ទៅលើការរៀបចំសំណើគម្រោងហិរញ្ញប្បទានពី មូលនិធិ McGovern-Dole របស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក (USDA) សម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំខាងមុខ (២០២៧-២០៣១)។

• គោលបំណងនៃមូលនិធិ៖ កម្មវិធី McGovern-Dole ត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសដើម្បីគាំទ្រដល់កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀន និងការអប់រំក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ជំនួយនេះផ្តល់នូវធនធានដ៏សំខាន់សម្រាប់ការផ្តល់អាហារ ការកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការបណ្តុះបណ្តាល។
• ការវាយតម្លៃវឌ្ឍនភាព៖ ភាគីទាំងបីបានពិនិត្យមើលភាពជោគជ័យនៃគម្រោងមុនៗ ដើម្បីកំណត់ពីវិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត និងផ្នែកដែលត្រូវកែលម្អ។

២. យុទ្ធសាស្ត្រពង្រីកវិសាលភាព និងបង្កើនគុណភាព

ក្រុមការងារបានឯកភាពលើយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗចំនួនបី ដើម្បីធានាថាកម្មវិធីនេះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងនិរន្តរភាពជាងមុន។

ក. ការបន្ថែមសាលារៀនគោលដៅ

• តម្រូវការ៖ ទោះបីជាកម្មវិធីបច្ចុប្បន្នបានគ្របដណ្តប់សិស្សជាង ១ លាននាក់ក៏ដោយ ក៏នៅមានសាលារៀន និងសហគមន៍ដាច់ស្រយាលជាច្រើនទៀតដែលនៅមិនទាន់ទទួលបានការគាំទ្រ។
• ផែនការ៖ គម្រោងថ្មីនេះគ្រោងនឹង ពង្រីកវិសាលភាព (scale up) ដោយបន្ថែមសាលារៀនគោលដៅនៅតាមតំបន់ដែលមានអត្រាក្រីក្រខ្ពស់ និងកង្វះសន្តិសុខស្បៀង។ នេះរាប់បញ្ចូលទាំងសាលារៀននៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល និងតំបន់ជាប់ព្រំដែន។

ខ. ការលើកកម្ពស់គុណភាពអាហារ និងសារធាតុចិញ្ចឹម

• គោលដៅ៖ ផ្តល់អាហារដែលមាន តុល្យភាពអាហារូបត្ថម្ភ (balanced nutrition) កាន់តែប្រសើរឡើង ដែលរួមមានប្រូតេអ៊ីន (សាច់ ត្រី ស៊ុត) បន្លែ និងផ្លែឈើ។
• វិធីសាស្ត្រ៖ ជំរុញកម្មវិធី Home-Grown School Feeding (កម្មវិធីផ្គត់ផ្គង់អាហារពីសហគមន៍) ដែលអាហារត្រូវបានទិញពីកសិករក្នុងស្រុក។ This helps local farmers, reduces transportation costs, and ensures fresher food. This also aligns with Cambodia’s agricultural development goals.
• អត្ថប្រយោជន៍៖ បង្កើនទម្លាប់នៃការទទួលទានអាហារមានជីវជាតិ បង្កើនការយល់ដឹងអំពីសុខភាព និងកាត់បន្ថយភាពស្លេកស្លាំង (anemia) និងបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភផ្សេងៗ។

គ. ការពង្រឹងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃ

• ឧបករណ៍ឌីជីថល៖ ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថល ដើម្បីតាមដានការចែកចាយអាហារ វត្តមានសិស្ស និងសន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI) របស់សិស្សក្នុងពេលជាក់ស្តែង (real-time)។
• ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់៖ រៀបចំការសិក្សាវាយតម្លៃជាប្រចាំ ដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីផលប៉ះពាល់នៃកម្មវិធីទៅលើអត្រាចូលរៀន លទ្ធផលសិក្សា (ដូចជាពិន្ទុ SEA-PLM និង PISA) និងសុខភាពទូទៅរបស់កុមារ។
• តម្លាភាព៖ ធានាថាថវិកា និងទិន្នន័យទាំងអស់ត្រូវបានរាយការណ៍ដោយតម្លាភាពទៅកាន់អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់។

៣. ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស

• ជំនួយបច្ចេកទេសពី WFP៖ WFP នឹងបន្តផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស រួមទាំងការបណ្តុះបណ្តាលបុគ្គលិក ការអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយ និងការរចនាកម្មវិធី។
• ការគាំទ្រពី USDA៖ USDA នឹងមិនត្រឹមតែផ្តល់មូលនិធិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏នឹងផ្តល់ជំនួយបច្ចេកទេសទាក់ទងនឹងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការគ្រប់គ្រងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ (supply chain management) ផងដែរ។
• ការសម្របសម្រួលថ្នាក់ជាតិ៖ NSPC (ក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម) នឹងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការសម្របសម្រួលរវាងក្រសួង-ស្ថាប័ន និងធានាថាកម្មវិធីនេះស្របតាមគោលនយោបាយជាតិ។

ទិដ្ឋភាពវិជ្ជមាន៖ ការពិភាក្សាទាំងនេះបានបង្ហាញពី ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់គ្រប់ភាគី ក្នុងការបង្កើតកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀនប្រកបដោយចីរភាព និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ ការវិនិយោគលើអាហារូបត្ថម្ភកុមារ គឺជាការវិនិយោគលើ អនាគតរបស់កម្ពុជា។

កិច្ចប្រជុំពិភាក្សាត្រីភាគីរវាងក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា (MoEYS), អង្គការស្បៀងអាហារពិភពលោក (WFP), និងក្រុមប្រឹក្សាជាតិគាំពារសង្គម (NSPC) នាថ្ងៃទី ១២ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្នុងការលើកកម្ពស់សុខុមាលភាព និងការអប់រំរបស់កុមារតាមរយៈកម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភតាមសាលារៀន (School Feeding Programme)។

កិច្ចប្រជុំនេះមិនត្រឹមតែបានវាយតម្លៃឡើងវិញនូវសមិទ្ធផលនៃកម្មវិធីដែលមានស្រាប់ប៉ុណ្ណោះទេ — ដែលបានផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់សិស្សបឋមសិក្សាប្រមាណ ១ លាននាក់ — ប៉ុន្តែថែមទាំងបានរៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់អនាគតផងដែរ។ ភាគីទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាលើការដាក់ស្នើសំណើគម្រោងថ្មីទៅកាន់ មូលនិធិ McGovern-Dole របស់ក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក (USDA) សម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ (២០២៧-២០៣១)។

គោលដៅសំខាន់ៗនៃដំណាក់កាលបន្ទាប់រួមមាន៖

1. ពង្រីកវិសាលភាព៖ បន្ថែមសាលារៀនគោលដៅនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល និងក្រីក្រ។
2. លើកកម្ពស់គុណភាពអាហារូបត្ថម្ភ៖ ផ្តល់អាហារដែលមានតុល្យភាព និងសុវត្ថិភាព ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់ការទិញពីកសិករក្នុងស្រុក (Home-Grown School Feeding)។
3. ពង្រឹងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃ៖ ប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដើម្បីតាមដានវឌ្ឍនភាព និងផលប៉ះពាល់។
4. ផ្ទេរការគ្រប់គ្រងមករដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅឆ្នាំ ២០២៨៖ បង្កើតនិរន្តរភាពរយៈពេលវែង និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេស។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិតសភាចារ្យ ហង់ជួន ណារ៉ុន ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះ WFP, NSPC, និង USDA ចំពោះការគាំទ្រជាបន្តបន្ទាប់។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា កម្មវិធីនេះគឺជា ឧបករណ៍យុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ ដើម្បីកសាងធនធានមនុស្សប្រកបដោយគុណភាព សុខភាពល្អ និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។

ដោយមានការគាំទ្រពី USDA, WFP, និងភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ កម្ពុជាកំពុងឈានទៅរកការកសាងប្រព័ន្ធអប់រំដែលធានាថារាល់កុមារទាំងអស់ មិនថាមកពីតំបន់ណានោះទេ មានសិទ្ធិទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភត្រឹមត្រូវ ដើម្បីរៀនសូត្រ និងអភិវឌ្ឍសក្តានុពលរបស់ខ្លួនឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព។

ការប្តេជ្ញាចិត្តនេះ គឺជាសមិទ្ធផលដ៏សំខាន់មួយទៀតរបស់កម្ពុជា ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការលះបង់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការវិនិយោគលើការអប់រំ និងសុខភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ — ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់អនាគតប្រកបដោយវិបុលភាព។

ប្រភព៖ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានពី AKP (ថ្ងៃទី ១៣ ឧសភា ២០២៦) — កិច្ចប្រជុំពិភាក្សាត្រីភាគីស្តីពីការរៀបចំសំណើគម្រោងថវិកាពីក្រសួងកសិកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក សម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៧-២០៣១។