កម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ៖ សមិទ្ធផលថ្មីៗពីកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៨

ពេលវេលានៃការរួមគ្នា និងឯកភាពគ្នារបស់អាស៊ាន ខណៈពិភពលោកកំពុងប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិ

នៅថ្ងៃទី៨ ឧសភា ២០២៦ មេដឹកនាំប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន រួមទាំង សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអញ្ជើញចូលរួម កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៨ ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅទីក្រុងស៊ីប៊ូ (សេប៊ូ) ប្រទេសហ្វីលីពីន។

កិច្ចប្រជុំកំពូលរយៈពេល ២ថ្ងៃនេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោមមូលបទសំខាន់ «ដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់អនាគតរួមគ្នា» (Navigating Our Future Together)។ ជាមួយគ្នានេះ ក៏មានការប្រារព្ធពិធីរំលឹកខួបលើកទី៥០ នៃការបង្កើតសន្ធិសញ្ញាមិត្តភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (TAC)។

កិច្ចប្រជុំនេះបានផ្តោតសំខាន់លើបញ្ហាប្រឈមធំៗចំនួនបី៖ សន្តិសុខថាមពល សន្តិសុខស្បៀង និងសុវត្ថិភាពប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់។

កិច្ចប្រជុំកំពូលក្រោមសម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក

កិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី៤៨ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងបរិបទដ៏តានតឹង ដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច វិបត្តិថាមពល និងភាពតានតឹងក្នុងតំបន់សមុទ្រចិនខាងត្បូង។ ហ្វីលីពីនក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ានប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចកាត់បន្ថយទ្រង់ទ្រាយកិច្ចប្រជុំ ដោយសារតែស្ថានភាពសង្រ្គាមកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

ទោះបីជាយ៉ាងណា មេដឹកនាំនៃបណ្តាប្រទេសសមាជិកបានប្រើប្រាស់វេទិកានេះ ដើម្បីបង្ហាញពីការរួបរួមគ្នា និងប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិនានាដោយរួមគ្នា។

តួនាទីដ៏សកម្មរបស់កម្ពុជាក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត

ក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានលើកឡើងនូវចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងការអនុវត្ត AEC 2026-2030
សម្តេចធិបតីបានលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពនូវ ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEC) ២០២៦-២០៣០ ដើម្បីពង្រឹងសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។

លើសពីនេះ លោកក៏បានស្នើឱ្យមានការពន្លឿននូវការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) ជាមួយដៃគូសំខាន់ៗដូចជា កាណាដា និងក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ (GCC)។

២. សន្តិសុខថាមពល និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព
សម្តេចធិបតីបានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃការពន្លឿន ក្របខ័ណ្ឌអាស៊ានស្តីពីសន្តិសុខប្រេង (APSA) និងការអភិវឌ្ឍ បណ្តាញអគ្គិសនីអាស៊ាន (ASEAN Power Grid – APG) និង បំពង់បង្ហូរឧស្ម័នឆ្លងអាស៊ាន (TAGP)។

៣. ការគាំពារសន្តិសុខស្បៀង
សម្តេចធិបតីបានបញ្ជាក់ពីការត្រៀមខ្លួនរបស់កម្ពុជាក្នុងការរួមចំណែកដល់យន្តការសន្តិសុខស្បៀងក្នុងតំបន់ ដោយកម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលមាន ផលិតផលកសិកម្មលើស ពីតម្រូវការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក។

លោកក៏បានលើកឡើងអំពីសារៈសំខាន់នៃប្រព័ន្ធ ស្តុកបាយបម្រុងបន្ទាន់ APTERR និងប្រព័ន្ធផ្តល់ព័ត៌មានសន្តិសុខស្បៀង AFSIS។

ការជំរុញការចរចាពាណិជ្ជកម្មជាមួយដៃគូថ្មី

ចំណុចសំខាន់មួយទៀតដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយសម្តេចធិបតីគឺការជំរុញឱ្យអាស៊ានបន្តពង្រីកទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មទៅកាន់តំបន់ផ្សេងទៀត។

អាស៊ានកំពុងពន្លឿនការចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) សំខាន់ៗដូចជា៖

ដៃគូពាណិជ្ជកម្ម	ដំណាក់កាលបច្ចុប្បន្ន	សក្តានុពល
កាណាដា	កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មាធិការចរចាលើកទី១៨ (ACAFTA TNC 18) នៅខែមេសា ២០២៦	FTA នេះអាចបង្កើន GDP តំបន់បាន ១.៥ ពាន់លានដុល្លារ
GCC (ឈូងសមុទ្រ)	ចុះ MoU ដើម្បីចាប់ផ្តើមការចរចាជាផ្លូវការ	ពង្រីកការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអារ៉ាប់

ទាក់ទងនឹងរឿងនេះ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានជំរុញឱ្យមានការចុះហត្ថលេខាលើ កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលអាស៊ាន (DEFA) ផងដែរ។

កិច្ចប្រជុំទ្វេភាគី៖ ការកសាងទំនុកចិត្ត និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ

ក្រៅពីការចូលរួមក្នុងសម័យប្រជុំពេញអង្គ សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានឆ្លៀតឱកាសជួបពិភាក្សាក្រៅផ្លូវការជាមួយមេដឹកនាំនៃប្រទេសជាច្រើន។

ស្ពាននៃការផ្សះផ្សា៖ កម្ពុជា-ថៃ

កិច្ចប្រជុំកំពូលនេះក៏បានផ្តល់ឱកាសដ៏កម្រមួយ នៅពេលដែលប្រទេសហ្វីលីពីន ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាន បានរៀបចំកិច្ចប្រជុំត្រីភាគីមួយ រវាងសម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul និងប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីន លោក Ferdinand R. Marcos Jr.។

កិច្ចប្រជុំនេះមានគោលបំណងបន្ធូរបន្ថយភាពតានតឹងតាមព្រំដែន ហើយមេដឹកនាំទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាបន្តការសន្ទនា និងពង្រីកការងាររបស់ក្រុមសង្កេតការណ៍អាស៊ាន។ នេះបានបង្ហាញពីតួនាទីសំខាន់របស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការកសាងសន្តិភាពក្នុងតំបន់។

កិច្ចប្រជុំទ្វេភាគីជាមួយបណ្តាប្រទេសដទៃទៀត

ក្រៅពីនេះ សម្តេចធិបតីក៏បានជួបពិភាក្សាជាមួយមេដឹកនាំឥណ្ឌូនេស៊ី (លោក Prabowo Subianto), ម៉ាឡេស៊ី (លោក Anwar Ibrahim), សិង្ហបុរី (លោក Lawrence Wong), និងឡាវ (លោក Sonexay Siphandone) ផងដែរ។

កិច្ចពិភាក្សាទាំងនេះបានផ្តោតលើការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចទ្វេភាគី និងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរួមគ្នា។

លទ្ធផលគន្លឹះនៃកិច្ចប្រជុំកំពូល

ក្រោយបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំ មេដឹកនាំអាស៊ានបានអនុម័តឯកសារសំខាន់ៗជាច្រើន។ នេះជាសមិទ្ធផលសំខាន់ៗ៖

១. ពិធីសារស៊ីប៊ូ (Cebu Protocol)

កិច្ចប្រជុំបានអនុម័ត ពិធីសារស៊ីប៊ូ (Cebu Protocol) ដើម្បីធ្វើវិសោធនកម្មធម្មនុញ្ញអាស៊ាន។ នេះជាការកែប្រែជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជំហានដ៏សំខាន់មួយឆ្ពោះទៅរកសមាជិកភាពពេញលេញរបស់ទីម័រខាងកើតនៅពេលអនាគត។

២. សេចក្តីប្រកាសស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកសមុទ្រ

បណ្តាប្រទេសសមាជិកបានអនុម័ត សេចក្តីប្រកាសអាស៊ានស្តីពីកិច្ចសយប្រតិបត្តិការផ្នែកសមុទ្រ ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យសមុទ្រ។

៣. សេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីវិបត្តិមជ្ឈិមបូព៌ា

សមាជិកអាស៊ានបានអនុម័តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

៤. សេចក្តីប្រកាសស្តីពីយុវជន និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ

អាស៊ានបានអនុម័ត សេចក្តីប្រកាសស្តីពីការផ្តល់អំណាចដល់យុវជន ក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពអាកាសធាតុ និងការកសាងភាពធន់នឹងគ្រោះមហន្តរាយ។

សន្និដ្ឋាន

កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានលើកទី៤៨ បានបញ្ចប់ទៅដោយជោគជ័យ ដោយបានបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់ប្រទេសសមាជិកក្នុងការរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនានា។ តាមរយៈការចូលរួមយ៉ាងសកម្មនេះ កម្ពុជាបានបង្ហាញពីតួនាទីជាសមាជិកដ៏សំខាន់ និងទទួលខុសត្រូវរបស់តំបន់ ដែលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការរក្សាស្ថិរភាព វិបុលភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៃសហគមន៍អាស៊ានទាំងមូល៕