ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចវិនិយោគ ១,៥០០ លានដុល្លារ សាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ?

ការវិនិយោគយក្សដែលផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់វិស័យអាកាសចរណ៍កម្ពុជា

នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានចារឹកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយទៀត ជាមួយនឹងការសម្ពោធដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនូវ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (Techo International Airport – KTI)។ គម្រោងយក្សដែលមានទំហំទុនវិនិយោគរហូតដល់ ១,៥០០ លានដុល្លារអាមេរិក នេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាអាកាសយានដ្ឋានថ្មីមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ចក្ខុវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឆ្នាំ២០៣០ និង២០៥០។

តើអ្វីទៅជាហេតុផលយុទ្ធសាស្ត្រដែលធ្វើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចចិត្តវិនិយោគទឹកប្រាក់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ? តើអាកាសយានដ្ឋានតេជោខុសពីអាកាសយានដ្ឋានចាស់យ៉ាងណា? ហើយតើប្រជាពលរដ្ឋ និងវិនិយោគិនទទួលបានអ្វីខ្លះពីគម្រោងយក្សនេះ? អត្ថបទនេះនឹងផ្តល់ចម្លើយយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដោយផ្អែកលើប្រភពផ្លូវការ ទិន្នន័យស្ថិតិ និងការវិភាគពីអ្នកជំនាញ។

១. តេជោ៖ អាកាសយានដ្ឋានលំដាប់ថ្នាក់ 4F ដំបូងគេនៅកម្ពុជា

មុននឹងស្វែងយល់ពីហេតុផលនៃការវិនិយោគ យើងត្រូវយល់ពីទំហំ និងសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់អាកាសយានដ្ឋាននេះសិន។

លក្ខណៈពិសេស	ព័ត៌មានលម្អិត
ឈ្មោះផ្លូវការ	អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (Techo International Airport – KTI)
ទីតាំង	ចម្ងាយប្រហែល ២០គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងភ្នំពេញ (ត្រួតលើខេត្តកណ្តាល និងតាកែវ)
ផ្ទៃដីសរុប	២.៦០០ ហិកតា
ចំណាត់ថ្នាក់ ICAO	4F (កម្រិតខ្ពស់បំផុត – អាចទទួលយន្តហោះធំៗដូចជា Airbus A380 និង Boeing 747-800)
សមត្ថភាពដំណាក់កាលទី១	១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំ (ដំណើរការចាប់ពីថ្ងៃទី៩ កញ្ញា ២០២៥)
ដំណាក់កាលទី២ (២០៣០)	៣០ លាននាក់/ឆ្នាំ
ដំណាក់កាលទី៣ (២០៥០)	៥០ លាននាក់/ឆ្នាំ
រចនាសម្ព័ន្ធភាគហ៊ុន	៩០% ឯកជន (ក្រុមហ៊ុន OCIC) និង ១០% រដ្ឋ (អគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល)

អ្វីដែលសំខាន់បំផុតនោះគឺ ចំណាត់ថ្នាក់ 4F។ អាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ) មានត្រឹមតែកម្រិត 4E និងផ្លូវរត់តែមួយ ដែលមិនអាចទទួលយន្តហោះធំៗសម្រាប់ហោះហើរផ្ទាល់ឆ្ងាយៗបាន។ ផ្ទុយទៅវិញ អាកាសយានដ្ឋានតេជោមាន ផ្លូវរត់ពីរ ប្រវែង ៤,០០០ ម៉ែត្រ ដែលអាចឱ្យយន្តហោះហោះត្រង់ពីអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង ឬមជ្ឈិមបូព៌ា មកកាន់កម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់ឈប់ឆ្លងកាត់ប្រទេសទីបី។

២. ហេតុអ្វីត្រូវការអាកាសយានដ្ឋានថ្មី? វិបត្តិសមត្ថភាពនៅអាកាសយានដ្ឋានដីឥដ្ឋ

មូលហេតុទីមួយ និងសំខាន់បំផុតគឺ វិបត្តិសមត្ថភាព។ អាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ) ត្រូវបានសាងសង់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៩ ហើយមានសមត្ថភាពអតិបរមាត្រឹមតែ ៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ២០២៤ បរិមាណអ្នកដំណើរតាមផ្លូវអាកាសសរុបនៅអាកាសយានដ្ឋានទាំងបីរបស់កម្ពុជាបានឡើងដល់ ៦.២ លាននាក់ ដែលលើសសមត្ថភាពរបស់អាកាសយានដ្ឋានដីឥដ្ឋទៅទៀត។

បញ្ហាបន្ថែមទៀត៖

• គ្មានកន្លែងពង្រីក៖ ទីតាំងអាកាសយានដ្ឋានចាស់ស្ថិតក្នុងទីក្រុង ព័ទ្ធជុំវិញដោយអគារខ្ពស់ៗ និងលំនៅដ្ឋាន មិនអាចសាងសង់ផ្លូវរត់បន្ថែមបានទេ។
• ស្ទះដែនអាកាស៖ ការកើនឡើងនៃចំនួនជើងហោះហើរបណ្តាលឱ្យមានការយឺតយ៉ាវ និងរង់ចាំយូរ។
• បាត់បង់ឱកាសទីផ្សារ៖ ដោយសារគ្មានលទ្ធភាពទទួលយន្តហោះធំៗ កម្ពុជាមិនអាចទាក់ទាញក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិធំៗឱ្យហោះផ្ទាល់បានឡើយ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ក្នុងពិធីសម្ពោធថា អាកាសយានដ្ឋានតេជោនឹងក្លាយជា “ខ្នងខ្នែងថ្មីសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ” និងជាច្រកទ្វារដ៏សំខាន់ភ្ជាប់កម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក។

៣. ការវិនិយោគ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារ៖ រដ្ឋចំណាយត្រឹមតែ ១០% ប៉ុណ្ណោះ

មនុស្សជាច្រើនបារម្ភថា ទឹកប្រាក់ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ គឺជាបន្ទុកថវិកាជាតិ។ ប៉ុន្តែការពិត រចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញប្បទានមានភាពឆ្លាតវៃជាងនេះទៅទៀត។

ប្រភពហិរញ្ញប្បទាន	ចំនួនទឹកប្រាក់	កំណត់ចំណាំ
OCIC (ក្រុមហ៊ុនឯកជន)	៩០% នៃទុន	ក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ៉ា ពុង ឃាវសេ
រដ្ឋាភិបាល (តាមរយៈ SSCA)	១០%	ភាគហ៊ុនរដ្ឋ
ប្រាក់កម្ចីពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ចិន (CDB)	១.១ ពាន់លានដុល្លារ	ចុះហត្ថលេខាថ្ងៃទី១១ មករា ២០១៨
ការចេញសញ្ញាប័ណ្ណ (Bonds)	ជាង ៣៧៨ លានដុល្លារ (គិតត្រឹមកក្កដា ២០២៤)	ចេញដោយ CAIC (សាខា OCIC)

ដូច្នេះ ទឹកប្រាក់ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ មិនមែនចេញពីថវិកាជាតិសុទ្ធសាធទេ។ ភាគច្រើនគឺមកពីវិស័យឯកជន និងប្រាក់កម្ចីអន្តរជាតិ ដែលកាត់បន្ថយសម្ពាធទៅលើថវិការដ្ឋ និងជៀសវាងការបង្កើនបំណុលសាធារណៈច្រើនហួសហេតុ។

៤. ការតភ្ជាប់ពហុមធ្យោបាយ៖ អាកាសយានដ្ឋាន + ផ្លូវល្បឿនលឿន + ផ្លូវទឹក + កំពង់ផែ

អ្វីដែលធ្វើឱ្យអាកាសយានដ្ឋានតេជោខុសប្លែកពីគម្រោងដទៃ គឺការរចនាឡើងជាផ្នែកមួយនៃ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា ស្របតាមផែនការមេរួមបញ្ចូលគ្នាដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្មកម្ពុជា ២០២៣–២០៣៣។

គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗដែលភ្ជាប់ទៅនឹង KTI៖

1. ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–ព្រះសីហនុ (បើកដំណើរការហើយ) – កាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើដំណើរទៅកាន់កំពង់ផែទឹកជ្រៅជិត ៥០%។
2. ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–បាវិត (បញ្ចប់ឆ្នាំ២០២៧) – ពង្រឹងការភ្ជាប់ទៅកាន់វៀតណាម។
3. ប្រឡាយទឹកភ្ជាប់ KTI ទៅកាន់ទន្លេបាសាក់ និងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ – OCIC បានប្រកាសវិនិយោគប្រហែល ១០០ លានដុល្លារសម្រាប់ការតភ្ជាប់ផ្លូវទឹកនេះ។
4. ពង្រីកកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ – បង្កើនសមត្ថភាពចតកុងតឺន័រ និងគាំទ្រទំនិញអាកាស។

នៅពេលដែលបណ្តាញនេះដំណើរការពេញលេញ កម្ពុជានឹងក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលភស្តុភារកម្មតំបន់ ដែលអាចបញ្ជូនទំនិញពីយន្តហោះទៅកាន់កប៉ាល់ ឬរថយន្តដឹកទំនិញបានយ៉ាងរលូន។

៥. ទេសចរណ៍ និងគោលនយោបាយទិដ្ឋាការ៖ កម្លាំងចលករខាងតម្រូវការ

វិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាធ្លាប់រួមចំណែកប្រហែល ១២% នៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក (GDP) មុនវិបត្តិកូវីដ-១៩។ នៅឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិចំនួន ៥.៥៧ លាននាក់។

ដើម្បីជំរុញកំណើននេះបន្ថែមទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តគោលនយោបាយទិដ្ឋាការសាកល្បងថ្មីមួយ៖

• ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋចិននឹងត្រូវបានលើកលែងទិដ្ឋាការរយៈពេល ១៤ ថ្ងៃ។
• នេះជាផ្នែកមួយនៃ “ឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា–ចិន ២០២៥–២០២៦” ។

នៅពេលដែលផ្សំផ្គុំជាមួយនឹងសមត្ថភាព ១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំរបស់អាកាសយានដ្ឋានតេជោ និងលទ្ធភាពហោះផ្ទាល់ពីទីក្រុងធំៗរបស់ចិន (ដូចជា ប៉េកាំង សៀងហៃ ក្វាងចូវ) គោលនយោបាយនេះនឹងបង្កើនចំនួនភ្ញៀវទេសចរចិនយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

៦. ការរចនាប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការទទួលស្គាល់ជាសកល

អាកាសយានដ្ឋានតេជោមិនមែនគ្រាន់តែធំ និងទំនើបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបានរចនាឡើងដោយគិតគូរពីបរិស្ថាន។ ក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យកម្មល្បីឈ្មោះ Foster + Partners បានរចនាដំបូលដែករលកដ៏ប្រណិត ដែលបំផុសគំនិតពីស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងប្រាសាទអង្គរ។

លក្ខណៈពិសេសផ្នែកបរិស្ថាន៖

• បន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យ ជាង ១,០០០ ផ្ទាំង ផលិតថាមពល ១២០ លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង/ឆ្នាំ។
• កាត់បន្ថយកាបូន ប្រហែល ១០០,០០០ តោន/ឆ្នាំ។
• មជ្ឈមណ្ឌលថាមពលធំជាងគេបំផុតនៅកម្ពុជា មានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ៦ គ្រឿង កម្តៅ ៧,៨០០ គីឡូវ៉ាត់នីមួយៗ។

ដោយសារតែការរចនាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត និងនិរន្តរភាពនេះ អាកាសយានដ្ឋានតេជោត្រូវបាន CNN ដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជី “គម្រោងស្ថាបត្យកម្មចំនួន ១១ ដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២៥” – ជាអាកាសយានដ្ឋានតែមួយគត់ក្នុងបញ្ជីនោះ។

៧. តើអាកាសយានដ្ឋានចាស់ (ដីឥដ្ឋ) នឹងទៅជាយ៉ាងណា?

មានពាក្យចចាមអារ៉ាមជាច្រើនថា អតីតទីតាំងអាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញនឹងត្រូវលក់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនសាងសង់គម្រោងអចលនទ្រព្យ។ ប៉ុន្តែ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងពិធីសម្ពោធថា៖

“អាកាសយានដ្ឋានចាស់មិនមែនសម្រាប់លក់ទេ។ វាជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ។ … គ្មានគោលនយោបាយណាមួយ ទាំងអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្ន ដែលត្រូវលក់អាកាសយានដ្ឋានចាស់នោះទេ។”

ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលគ្រោងប្រែក្លាយទីតាំងជាង ២០០ ហិកតានេះទៅជា សួនសាធារណៈ និងកន្លែងកម្សាន្ត ខណៈដែលរក្សាផ្លូវរត់មួយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់បន្ទាន់ (ដូចជាគ្រោះអាសន្ន ឬយន្តហោះប្រធានាធិបតី)។ ការចំណាយលើការថែទាំប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ៣ លានដុល្លារនឹងត្រូវរ៉ាប់រងដោយរដ្ឋ។

៨. ការប្រៀបធៀបជាមួយអាកាសយានដ្ឋានដទៃនៅកម្ពុជា

ដើម្បីយល់ពីទំហំនៃការផ្លាស់ប្តូរ សូមមើលតារាងប្រៀបធៀបខាងក្រោម៖

អាកាសយានដ្ឋាន	សមត្ថភាពបច្ចុប្បន្ន	សមត្ថភាពគោលដៅ	ចំណាត់ថ្នាក់ ICAO	ស្ថានភាព
តេជោ (KTI)	១៣–១៥ លាន/ឆ្នាំ	៥០ លាន (២០៥០)	4F	ដំណើរការចាប់ពី ៩ កញ្ញា ២០២៥
សៀមរាបអង្គរ (SAI)	៧ លាន/ឆ្នាំ	១២ លាន (២០៤០)	4E	ដំណើរការឆ្នាំ ២០២៣
ភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ)	៥ លាន (អតិបរមា)	N/A	4E	បិទដំណើរការថ្ងៃទី ៩ កញ្ញា ២០២៥
ព្រះសីហនុ (KOS)	កំពុងពង្រីក	N/A	តំបន់	កំពុងអភិវឌ្ឍន៍

ការយល់ដឹងសំខាន់៖ អាកាសយានដ្ឋានតេជោតែមួយ មានសមត្ថភាពធំជាង អាកាសយានដ្ឋានទាំងបីដែលមានស្រាប់បូកបញ្ចូលគ្នា។ នេះមិនមែនជាការពង្រីកតូចតាចទេ គឺជា ការលោតផ្លោះបរិមាណ។

៩. អនាគតឆ្នាំ ២០៣០–២០៥០៖ មជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍តំបន់

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានបញ្ឈប់ត្រឹមដំណាក់កាលទី១ ឬទី២ ទេ។ ចក្ខុវិស័យរយៈពេលវែងគឺធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍ប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់អាស៊ាន ស្មើនឹងប្រទេសថៃ សិង្ហបុរី ឬវៀតណាម។

ផែនការអភិវឌ្ឍន៍តាមដំណាក់កាល៖

• ឆ្នាំ ២០២៥ (ដំណាក់កាលទី១) ៖ ១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំ (សម្រេចបាន)
• ឆ្នាំ ២០៣០ (ដំណាក់កាលទី២) ៖ ៣០ លាននាក់/ឆ្នាំ – ត្រូវការវិនិយោគបន្ថែម
• ឆ្នាំ ២០៥០ (ដំណាក់កាលទី៣) ៖ ៥០ លាននាក់/ឆ្នាំ – ស្មើនឹងអាកាសយានដ្ឋាន Changi សិង្ហបុរីនាពេលបច្ចុប្បន្ន

ជាមួយនឹងកំណើន FDI ដែលបានកើនឡើងដល់ ៥.១ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ (កើន ១៦% បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន) តម្រូវការសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាកាសចរណ៍ទំនើបគឺជាក់ស្តែង។

១០. សន្និដ្ឋាន៖ ការវិនិយោគដែលមិនមែនជាការភ្នាល់ តែជាផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ

ត្រឡប់ទៅសំណួរដើមវិញ៖ ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចវិនិយោគ ១,៥០០ លានដុល្លារ សាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ?

ចម្លើយខ្លី៖ ព្រោះវាជាគន្លឹះសម្រាប់ដោះសោសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចនៅដំណាក់កាលបន្ទាប់របស់កម្ពុជា។

ចម្លើយវែង៖

1. ដោះស្រាយវិបត្តិសមត្ថភាព – អាកាសយានដ្ឋានចាស់លែងគ្រប់គ្រាន់។
2. បើកទ្វារទៅកាន់ទីផ្សារឆ្ងាយៗ – ដោយសារចំណាត់ថ្នាក់ 4F អាចហោះផ្ទាល់ទៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក។
3. កាត់បន្ថយបន្ទុកថវិការដ្ឋ – ៩០% នៃទុនមកពីវិស័យឯកជន និងប្រាក់កម្ចី។
4. បង្កើតប្រព័ន្ធភស្តុភារកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា – អាកាស + ផ្លូវគោក + ផ្លូវទឹក + កំពង់ផែ។
5. ទាក់ទាញទេសចរ និងវិនិយោគិន – ស្របពេលជាមួយគោលនយោបាយទិដ្ឋាការ និងកំណើន FDI។
6. បង្ហាញមោទនភាពជាតិ – តាមរយៈការរចនាបែបខ្មែរ និងការទទួលស្គាល់ជាសកល។

📢 សូមចូលរួមចែករំលែកមតិយោបល់របស់លោកអ្នក!

តើលោកអ្នកធ្លាប់ធ្វើដំណើរតាមអាកាសយានដ្ឋានតេជោទេ? បើធ្លាប់ តើមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងណាចំពោះភាពទំនើប និងសេវាកម្ម? តើលោកអ្នកគិតថា ការវិនិយោគ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ សមស្របនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្នដែរឬទេ?

សូមទុកមតិយោបល់ខាងក្រោម ដើម្បីចូលរួមពិភាក្សា។ ចែករំលែកអត្ថបទនេះទៅកាន់មិត្តភក្តិ និងដៃគូអាជីវកម្មរបស់លោកអ្នក ប្រសិនបើពួកគាត់កំពុងស្វែងរកព័ត៌មានអំពីអាកាសយានដ្ឋានថ្មីរបស់កម្ពុជា។