កំណែទម្រង់គ្រូបង្រៀននៅកម្ពុជា៖ ហេតុអ្វីរាជរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់ AI និងឌីជីថលធ្វើជាមូលដ្ឋាន?

នាពេលថ្មីៗនេះ វិស័យអប់រំកម្ពុជាកំពុងឈរនៅចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយ។ ជាមួយនឹងការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃបច្ចេកវិទ្យា ជាពិសេសបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កម្ពុជាបានដឹងច្បាស់ថា ការវិនិយោគលើធនធានមនុស្ស ជាពិសេសគ្រូបង្រៀន គឺជាគន្លឹះនៃការផ្លាស់ប្តូរប្រកបដោយចីរភាព។

ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើតនូវ ផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០៣០ (Teacher Policy Action Plan) ដែលជាក្របខ័ណ្ឌកំណែទម្រង់ដ៏មានមហិច្ឆតាមួយ។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យផែនការនេះខុសប្លែកពីអ្វីៗដែលមានពីមុនមក គឺការដាក់បញ្ចូលនូវ បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជាសសរស្តម្ភសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់គុណភាពគ្រូបង្រៀន។

តើហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែអនុវត្តកំណែទម្រង់នេះ? ហើយតើ AI និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលនឹងដើរតួនាទីយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវិស័យអប់រំកម្ពុជា? អត្ថបទនេះនឹងឆ្លើយសំណួរទាំងនេះ ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ និងយុទ្ធសាស្ត្រដែលបានលើកឡើងក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិនានា រួមទាំងការចូលរួមរបស់រដ្ឋលេខាធិការ ឯកឧត្តម អេង វឌ្ឍនា ក្នុងសន្និសីទស្តីពីការអប់រំ និងបច្ចេកវិទ្យានៅទីក្រុងហុងកុង។

មូលហេតុដែលត្រូវការកំណែទម្រង់គ្រូបង្រៀន

ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីមូលហេតុដែលកំណែទម្រង់នេះត្រូវបានដាក់ចេញ យើងត្រូវស្វែងយល់ពីបញ្ហាប្រឈមពីរ (Two Gaps) ដែលវិស័យអប់រំកម្ពុជាកំពុងប្រឈមមុខ ព្រមទាំងសម្ពាធពីបដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាសកល។

១. គម្លាតវិសមភាព (Equity Gap)៖ គុណភាពអប់រំមិនស្មើគ្នា

ទោះបីជាកម្ពុជាសម្រេចបាននូវវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងការបង្កើនអត្រាចុះឈ្មោះចូលរៀនក៏ដោយ គុណភាពនៃការអប់រំនៅមិនទាន់ស្មើគ្នានៅឡើយ។ សាលារៀននៅតាមទីក្រុងធំៗមានធនធាន គ្រូបង្រៀនដែលមានគុណភាព និងសម្ភារៈសិក្សាទំនើប ខណៈដែលសាលារៀននៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល និងជនបទនៅមានការខ្វះខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង៖

• សិស្សនៅតាមតំបន់ក្រីក្រទទួលបានឱកាសសិក្សាតិចជាង។
• ការប្រឡងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ (បាក់ឌុប) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីគម្លាតនេះតាមរយៈពិន្ទុទាបរបស់សិស្សនៅតាមខេត្តឆ្ងាយៗ។

២. គម្លាតប្រសិទ្ធភាព (Efficiency Gap)៖ ប្រព័ន្ធបែបប្រពៃណីលែងគ្រប់គ្រាន់

ប្រព័ន្ធអប់រំបែបប្រពៃណី ដែលពឹងផ្អែកលើការបង្រៀនតាមលក្ខណៈទូទៅ (One-size-fits-all) កំពុងបង្ហាញភាពទន់ខ្សោយក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការបុគ្គលរបស់សិស្សម្នាក់ៗ។

បញ្ហាប្រឈមសំខាន់ៗ៖

• គម្លាតជំនាញរបស់គ្រូ៖ គ្រូបង្រៀនភាគច្រើនមិនទាន់មានជំនាញផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់។
• វិធីសាស្ត្របង្រៀនហួសសម័យ៖ ការបង្រៀនតាមបែបប្រពៃណី មិនអាចអភិវឌ្ឍជំនាញសតវត្សរ៍ទី ២១ ដូចជា ការគិតបែបវិភាគ ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការសហការជាដើម។
• បន្ទុកការងាររបស់គ្រូ៖ គ្រូបង្រៀនត្រូវចំណាយពេលច្រើនលើកិច្ចការរដ្ឋបាល ជំនួសឱ្យការយកចិត្តទុកដាក់លើការបង្រៀន និងសិស្សម្នាក់ៗ។

៣. សម្ពាធពីបដិវត្តន៍បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI Revolution)

សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមសកលលោកកំពុងផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យា AI។ ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនរៀបចំធនធានមនុស្សឱ្យទាន់ពេលទេ ហានិភ័យនៃការធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ “Middle-Income Trap” (អន្ទាក់ប្រទេសចំណូលមធ្យម) គឺខ្ពស់ណាស់។

ហេតុអ្វីរាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើសកម្មភាពភ្លាមៗ?

ឯកឧត្តម អេង វឌ្ឍនា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា បានថ្លែងក្នុងវេទិកាគោលនយោបាយកម្រិតខ្ពស់នៅទីក្រុងហុងកុង ដែលរៀបចំដោយអង្គការ SEAMEO និង The Education University of Hong Kong ថា៖

«ការផ្តោតសំខាន់គឺការប្រើប្រាស់នវានុវត្តន៍ដើម្បីអភិវឌ្ឍវិជ្ជាជីវៈគ្រូបង្រៀនឱ្យបានទ្រង់ទ្រាយធំ»។

ឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការបានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍កំពុងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធកាន់តែខ្លាំងឡើងក្នុងការសម្របសាលារៀនបែបប្រពៃណីទៅនឹងការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃបច្ចេកវិទ្យា AI។ គម្លាតទាំងពីរ (គម្លាតវិសមភាព និងគម្លាតប្រសិទ្ធភាព) គឺជាកត្តាជំរុញដ៏សំខាន់បំផុតនៃកំណែទម្រង់នេះ។

ឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ កម្ពុជាបានដាក់ចេញនូវ សសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រចំនួនបួន (Four Strategic Pillars) ក្រោមផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០៣០ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និង AI ជាឧបករណ៍សំខាន់ ដើម្បីបង្កើតគំរូមួយសម្រាប់ «ការពង្រីកការបង្រៀនប្រកបដោយគុណភាព» ទៅកាន់តំបន់ដែលខ្វះខាតធនធាន។

សសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រទាំង ៤ នៃផែនការសកម្មភាព

ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្កើតនូវ ផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០៣០ ដែលផ្អែកលើ សសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រចំនួន ៤ (Four Strategic Pillars)។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យផែនការនេះខុសប្លែកពីអ្វីៗដែលមានពីមុនមក គឺការប្រើប្រាស់ បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ជាឧបករណ៍សំខាន់ក្នុងការអនុវត្តគ្រប់សសរស្តម្ភទាំងអស់។

សសរស្តម្ភទី ១៖ ការសម្រួលប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ និងការដាក់ពង្រាយគ្រូ (Streamlining Teacher Oversight and Deployment)

គោលដៅ៖ ធានាថាគ្រប់សាលារៀនទាំងអស់ សូម្បីតែនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល មានគ្រូបង្រៀនគ្រប់គ្រាន់ និងមានគុណភាព។

តើ AI និងឌីជីថលជួយអ្វីខ្លះ?

• ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងគ្រូតាមឌីជីថល (Digital Teacher Management System)៖ អនុញ្ញាតឱ្យក្រសួងអប់រំតាមដានទីតាំង គុណវុឌ្ឍិ និងតម្រូវការរបស់គ្រូបង្រៀននៅទូទាំងប្រទេសបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
• ការព្យាករណ៍តម្រូវការគ្រូដោយប្រើប្រាស់ AI៖ ប្រព័ន្ធ AI អាចវិភាគទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រ អត្រាចុះឈ្មោះចូលរៀន និងអត្រាចូលនិវត្តន៍របស់គ្រូ ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើខេត្តណាខ្វះគ្រូបង្រៀនប៉ុន្មាននាក់ និងជំនាញអ្វីខ្លះ។
• កាត់បន្ថយភាពមិនស្មើគ្នា៖ អនុញ្ញាតឱ្យមានការដាក់ពង្រាយគ្រូប្រកបដោយសមធម៌ ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់សាលារៀននៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល។

សសរស្តម្ភទី ២៖ ការកំណត់តួនាទីអប់រំឡើងវិញសម្រាប់យុគសម័យឌីជីថល (Redefining Educational Roles for the Digital Age)

គោលដៅ៖ ផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់គ្រូបង្រៀនពី “អ្នកបង្រៀនតាមសៀវភៅ” ទៅជា “អ្នកសម្របសម្រួលការសិក្សា” (Facilitator) និង “អ្នកណែនាំ” (Mentor)។

តើ AI និងឌីជីថលជួយអ្វីខ្លះ?

• ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online Teacher Training)៖ ផ្តល់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលជំនាញឌីជីថល និងការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងការបង្រៀនដល់គ្រូបង្រៀនទូទាំងប្រទេស ដោយមិនគិតពីទីតាំង។
• ការកំណត់តួនាទីថ្មី៖ គ្រូបង្រៀនត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់ AI ដើម្បីរៀបចំមេរៀន វិភាគវឌ្ឍនភាពសិស្ស និងផ្តល់មតិកែលម្អផ្ទាល់ខ្លួន។
• ការកសាងសហគមន៍សិក្សាតាមអនឡាញ៖ គ្រូបង្រៀនអាចចែករំលែកបទពិសោធន៍ សម្ភារៈ និងវិធីសាស្ត្របង្រៀនថ្មីៗតាមរយៈវេទិកាឌីជីថល។

សសរស្តម្ភទី ៣៖ ការតម្រឹមការអប់រំគ្រូបង្រៀនជាមួយនឹងតម្រូវការបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ (Aligning Teacher Education with High-Tech Demands)

គោលដៅ៖ ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ (Teacher Training Colleges) ឱ្យស្របតាមតម្រូវការនៃសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។

តើ AI និងឌីជីថលជួយអ្វីខ្លះ?

• ការបញ្ចូលមុខវិជ្ជា STEM និង AI ក្នុងកម្មវិធីសិក្សា៖ គ្រូបង្រៀននាពេលអនាគតត្រូវបានបណ្តុះបណ្តាលឱ្យមានជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា (STEM) ព្រមទាំងការយល់ដឹងអំពី AI។
• ការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងការវាយតម្លៃគ្រូ៖ ប្រព័ន្ធ AI អាចវិភាគវីដេអូបង្រៀនរបស់គ្រូ និងផ្តល់មតិកែលម្អដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដើម្បីជួយឱ្យគ្រូកែលម្អវិធីសាស្ត្របង្រៀនរបស់ខ្លួន។
• កម្មវិធីសិក្សាតាមបែបឌីជីថល៖ ផ្តល់សៀវភៅសិក្សាឌីជីថល វីដេអូបង្រៀន និងឧបករណ៍អន្តរកម្មដល់គ្រូបង្រៀន ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងថ្នាក់រៀន។

សសរស្តម្ភទី ៤៖ ការគ្រប់គ្រង និងការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ (Governance and Stakeholder Engagement)

គោលដៅ៖ ធានាថាកំណែទម្រង់នេះមានតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និងមានការចូលរួមពីសហគមន៍មូលដ្ឋាន។

តើ AI និងឌីជីថលជួយអ្វីខ្លះ?

• វេទិការាយការណ៍ឌីជីថល៖ អនុញ្ញាតឱ្យគ្រូបង្រៀន មាតាបិតា និងសិស្ស រាយការណ៍ពីបញ្ហានានាទៅកាន់ក្រសួងអប់រំបានយ៉ាងងាយស្រួល។
• តម្លាភាពក្នុងការចែកចាយធនធាន៖ ប្រព័ន្ធឌីជីថលអាចតាមដានថវិកា និងធនធានដែលបានបែងចែកទៅសាលារៀននីមួយៗ ដោយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃអំពើពុករលួយ។
• ការចូលរួមពីសហគមន៍៖ ក្រុមប្រឹក្សាសាលាឌីជីថល (Digital School Board) អនុញ្ញាតឱ្យសមាជិកសហគមន៍ចូលរួមក្នុងការសម្រេចចិត្ត និងត្រួតពិនិត្យគុណភាពអប់រំនៅក្នុងមូលដ្ឋានរបស់ខ្លួន។

សសរស្តម្ភទាំង ៤ នេះ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមបច្ចុប្បន្នប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងកំពុង កសាងប្រព័ន្ធអប់រំសម្រាប់អនាគត ផងដែរ។ ការប្រើប្រាស់ AI និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល គឺជាការវិនិយោគដ៏ឆ្លាតវៃ ដើម្បីធានាថាគ្មានសិស្ស និងគ្រូណាម្នាក់ត្រូវទុកឱ្យនៅពីក្រោយឡើយ។

នៅក្នុង Session 4 យើងនឹងបន្តទៅលើ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការអនុវត្ត AI ក្នុងការអប់រំនៅកម្ពុជា រួមទាំង គម្រោង Digital School Box និង កម្មវិធីសិក្សាតាមទូរស័ព្ទ (Mobile Learning App)។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការអនុវត្ត AI ក្នុងការអប់រំនៅកម្ពុជា

ការមានគោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ គឺមិនគ្រប់គ្រាន់នោះទេ ប្រសិនបើគ្មានការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានយល់ច្បាស់ពីចំណុចនេះ ហើយបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តគម្រោងជាក់ស្តែងជាច្រើន ដោយយកបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និង AI ជាមូលដ្ឋាន។ ខាងក្រោមនេះគឺជាឧទាហរណ៍សំខាន់ៗចំនួន ៤ ដែលកំពុងដំណើរការ៖

១. គម្រោង «Digital School Box» សម្រាប់សាលារៀននៅតាមជនបទ

តើវាជាអ្វី?
គម្រោង Digital School Box គឺជាគំនិតផ្តួចផ្តើមមួយដែលផ្តល់ឧបករណ៍ឌីជីថលចាំបាច់ដល់សាលារៀននៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល និងជនបទ។ “ប្រអប់” នេះរួមមាន៖

• កុំព្យូទ័រយួរដៃ (Laptops) សម្រាប់គ្រូបង្រៀន។
• ប្រព័ន្ធ Projector និង អេក្រង់ឆ្លាតវៃ (Smart Screen)។
• ឧបករណ៍ភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិត (ដូចជា Router ឬ Modem) ដើម្បីឱ្យសាលារៀនអាចចូលប្រើប្រាស់ធនធានអនឡាញបាន។
• សម្ភារៈសិក្សាឌីជីថល (Digital Learning Materials) ដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយក្រសួងអប់រំ រួមមាន វីដេអូបង្រៀន កម្រងសំណួរអន្តរកម្ម និងសៀវភៅសិក្សាអេឡិចត្រូនិច (e-Books)។

គោលដៅ៖ ដើម្បីបិទគម្លាតឌីជីថល (Digital Divide) និងធានាថាសិស្សនៅតាមជនបទអាចទទួលបានធនធានសិក្សាដែលមានគុណភាព ដូចសិស្សនៅក្នុងទីក្រុងធំៗដែរ។

វឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន៖ គិតត្រឹមខែឧសភា ២០២៦ គម្រោង Digital School Box ត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងសាលារៀនចំនួន ១,៥០០ នៅទូទាំងប្រទេស ដោយផ្តោតជាពិសេសទៅលើខេត្តដែលមានអត្រាភាពក្រីក្រខ្ពស់ ដូចជា រតនគិរី មណ្ឌលគិរី ពោធិ៍សាត់ និងក្រចេះ។ រដ្ឋាភិបាលគ្រោងនឹងពង្រីកគម្រោងនេះដល់ ៥,០០០ សាលារៀននៅឆ្នាំ ២០២៨។

២. កម្មវិធីសិក្សាតាមទូរស័ព្ទ (Mobile Learning App – EduApp Cambodia)

តើវាជាអ្វី?
EduApp Cambodia គឺជាកម្មវិធីទូរស័ព្ទ (Mobile Application) ដែលអាចទាញយកបានទាំងលើប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការ iOS និង Android។ កម្មវិធីនេះផ្តល់នូវ៖

• វីដេអូបង្រៀនតាមមុខវិជ្ជា៖ គ្របដណ្តប់មុខវិជ្ជាស្នូលដូចជា គណិតវិទ្យា ភាសាខ្មែរ វិទ្យាសាស្ត្រ និងភាសាអង់គ្លេស។
• លំហាត់អនុវត្ត (Interactive Exercises)៖ សិស្សអាចធ្វើលំហាត់បានភ្លាមៗ ហើយប្រព័ន្ធ AI នឹងវិភាគចម្លើយរបស់ពួកគេ និងផ្តល់មតិកែលម្អជាបុគ្គល។
• ការវាយតម្លៃខ្លួនឯង (Self-Assessment)៖ អនុញ្ញាតឱ្យសិស្សវាយតម្លៃកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់ខ្លួនបានគ្រប់ពេលវេលា។
• ការកែតម្រូវតាមបុគ្គល (Personalized Learning Path)៖ ប្រព័ន្ធ AI នឹងណែនាំមេរៀន និងលំហាត់ដែលសមស្របទៅនឹងកម្រិតសមត្ថភាពរបស់សិស្សម្នាក់ៗ។

គោលដៅ៖ ផ្តល់ឱកាសសិក្សាបន្ថែមដល់សិស្ស ជាពិសេសអ្នកដែលមិនអាចចូលរៀននៅសាលាបានទៀងទាត់ (ដូចជាសិស្សដែលត្រូវធ្វើការជួយគ្រួសារ)។

វឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន៖ គិតត្រឹមខែឧសភា ២០២៦ កម្មវិធី EduApp Cambodia ត្រូវបានទាញយកជាង ២.៥ លានដង ហើយមានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មប្រចាំខែ (Monthly Active Users) ប្រហែល ៥០០,០០០ នាក់។ កម្មវិធីនេះត្រូវបានគាំទ្រដោយក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាជប៉ុន និងចិន ហើយកំពុងត្រូវបានពង្រីកឱ្យប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា Machine Learning ដើម្បីបង្កើនភាពត្រឹមត្រូវនៃការណែនាំផ្ទាល់ខ្លួន។

៣. កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online Teacher Training – OTT)

តើវាជាអ្វី?
កម្មវិធី OTT (Online Teacher Training) គឺជាវេទិកាឌីជីថលដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសសម្រាប់គ្រូបង្រៀន ដើម្បីអភិវឌ្ឍជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ពួកគេតាមរយៈ៖

• វគ្គបណ្តុះបណ្តាលតាមវីដេអូ៖ គ្របដណ្តប់ប្រធានបទផ្សេងៗ រួមមាន វិធីសាស្ត្របង្រៀនទំនើប ការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងថ្នាក់រៀន និងសុវត្ថិភាពអនឡាញ។
• វេទិកាពិភាក្សា (Discussion Forums)៖ គ្រូបង្រៀនអាចចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងសួរសំណួរទៅកាន់អ្នកជំនាញ។
• ការវាយតម្លៃ និងទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រ៖ គ្រូបង្រៀនអាចធ្វើតេស្តបញ្ចប់វគ្គ និងទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រអេឡិចត្រូនិច (e-Certificate) ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងអប់រំ។

គោលដៅ៖ បណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនប្រមាណ ១០០,០០០ នាក់ (ជាង ៧០% នៃគ្រូបង្រៀនទាំងអស់) ឱ្យមានជំនាញឌីជីថល និងសមត្ថភាពប្រើប្រាស់ AI ក្នុងការបង្រៀននៅឆ្នាំ ២០៣០។

វឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន៖ គិតត្រឹមខែឧសភា ២០២៦ មានគ្រូបង្រៀនចំនួន ១៨,០០០ នាក់ បានចុះឈ្មោះប្រើប្រាស់វេទិកា OTT ហើយក្នុងចំណោមនោះ ១២,០០០ នាក់ បានបញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលយ៉ាងហោចណាស់មួយវគ្គ។ វេទិកានេះត្រូវបានផ្តល់ជូនដោយ មិនគិតថ្លៃ ទាំងស្រុងសម្រាប់គ្រូបង្រៀនទាំងអស់ ដោយមានការគាំទ្រពីថវិកាជាតិ និងជំនួយបច្ចេកទេសពីប្រទេសជប៉ុន (JICA) និងចិន។

៤. AI-Based Student Assessment System

តើវាជាអ្វី?
ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃសិស្សដោយប្រើប្រាស់ AI ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីជួយសម្រួល និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រឡងជាតិ (ដូចជាបាក់ឌុប)។ ប្រព័ន្ធនេះអាច៖

• វិភាគចម្លើយសិស្ស៖ ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា Natural Language Processing (NLP)។
• រកឃើញចំណុចខ្សោយ៖ ប្រព័ន្ធ AI អាចកំណត់បានថា តើសិស្សមានបញ្ហាក្នុងមេរៀនណាខ្លះ ដោយផ្អែកលើការវិភាគចម្លើយរបស់ពួកគេ។
• ផ្តល់របាយការណ៍លម្អិត៖ ដល់គ្រូបង្រៀន និងសាលារៀន អំពីវឌ្ឍនភាពសិក្សារបស់សិស្សម្នាក់ៗ។

គោលដៅ៖ កាត់បន្ថយបន្ទុកការងាររបស់គ្រូក្នុងការវាយតម្លៃ និងអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេផ្តោតកាន់តែខ្លាំងទៅលើការបង្រៀន និងការគាំទ្រសិស្សម្នាក់ៗ។

វឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន៖ ប្រព័ន្ធនេះកំពុងត្រូវបានសាកល្បង (Pilot) នៅក្នុងសាលារៀនចំនួន ២០០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងខេត្តសៀមរាប។ ប្រសិនបើទទួលបានជោគជ័យ ក្រសួងអប់រំគ្រោងនឹងពង្រីកប្រព័ន្ធនេះទៅកាន់សាលារៀនទូទាំងប្រទេសនៅឆ្នាំ ២០២៨។

គម្រោងជាក់ស្តែងទាំងនេះ បង្ហាញថា កម្ពុជាកំពុងឈានទៅមុខយ៉ាងពិតប្រាកដក្នុងការអនុវត្ត AI និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលក្នុងវិស័យអប់រំ។ ការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀន និងការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សាឌីជីថល សុទ្ធតែជាជំហានដ៏ត្រឹមត្រូវឆ្ពោះទៅរកការកសាងប្រព័ន្ធអប់រំទំនើប ប្រកបដោយសមធម៌ និងគុណភាពខ្ពស់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន និង សំណួរចម្លើយ

ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក្នុងវិស័យអប់រំកម្ពុជា មិនមែនជាការជ្រើសរើសទៀតទេ ប៉ុន្តែវាជាការចាំបាច់ដើម្បីធានាថា កម្ពុជាអាចប្រកួតប្រជែងក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១។ ក្រោមការដឹកនាំប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត រាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញនូវការប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងមុតមាំក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវិស័យអប់រំឱ្យទៅជាឌីជីថល ប្រកបដោយសមធម៌ និងគុណភាពខ្ពស់។

សង្ខេបចំណុចសំខាន់ៗ

1. បញ្ហាប្រឈម៖ កម្ពុជាប្រឈមមុខនឹងគម្លាតវិសមភាព (Equity Gap) និងគម្លាតប្រសិទ្ធភាព (Efficiency Gap) ក្នុងវិស័យអប់រំ។
2. យុទ្ធសាស្ត្រឆ្លើយតប៖ ផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០៣០ ដោយផ្អែកលើសសរស្តម្ភយុទ្ធសាស្ត្រចំនួន ៤ (ការសម្រួលការដាក់ពង្រាយគ្រូ, ការកំណត់តួនាទីថ្មី, ការតម្រឹមការអប់រំគ្រូជាមួយបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់, និងការគ្រប់គ្រង និងការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ)។
3. ការអនុវត្តជាក់ស្តែង៖
   • Digital School Box ផ្តល់ឧបករណ៍ឌីជីថលដល់សាលារៀននៅតាមជនបទ។
   • EduApp Cambodia កម្មវិធីសិក្សាតាមទូរស័ព្ទដែលប្រើប្រាស់ AI ។
   • Online Teacher Training (OTT) វេទិកាបណ្តុះបណ្តាលគ្រូតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។
   • AI-Based Student Assessment System ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃសិស្សដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
4. លទ្ធផលរំពឹងទុក៖ នៅឆ្នាំ ២០៣០ កម្ពុជាសង្ឃឹមថានឹងកាត់បន្ថយគម្លាតគុណភាពអប់រំ បង្កើនពិន្ទុសិស្សជាមធ្យម ២០% និងមានគ្រូបង្រៀនជាង ៩០% ប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលក្នុងការបង្រៀនប្រចាំថ្ងៃ។

ទស្សនវិស័យទៅអនាគត

កម្ពុជាកំពុងដើរលើផ្លូវត្រូវ។ ទោះជាយ៉ាងណា ភាពជោគជ័យនៃកំណែទម្រង់នេះ ទាមទារការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីទាំងអស់ គឺរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន សហគមន៍មូលដ្ឋាន មាតាបិតា និងសិស្សានុសិស្ស។ ការបន្តវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការបណ្តុះបណ្តាល និងការស្រាវជ្រាវ នឹងធានាថាកម្ពុជាអាចសម្រេចបានចក្ខុវិស័យក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៥០។

សូមតាមដានវេបសាយ សមិទ្ធផលកម្ពុជា ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗបន្ថែមទៀតអំពីកំណែទម្រង់អប់រំ និងសមិទ្ធផលវិជ្ជមានផ្សេងៗទៀតរបស់កម្ពុជា៕

📌 សំណួរចម្លើយ (FAQ) – សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់

១. តើផែនការសកម្មភាពគោលនយោបាយគ្រូបង្រៀន ២០២៤-២០៣០ គឺជាអ្វី?

ចម្លើយ៖ វាគឺជាក្របខ័ណ្ឌកំណែទម្រង់រយៈពេលវែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមានគោលបំណងលើកកម្ពស់គុណភាព ប្រសិទ្ធភាព និងសមធម៌ក្នុងការអប់រំ។ ផែនការនេះផ្តោតជាពិសេសទៅលើ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល និង AI ដើម្បីជួយគ្រូបង្រៀនក្នុងការបង្រៀន វាយតម្លៃសិស្ស និងអភិវឌ្ឍជំនាញវិជ្ជាជីវៈរបស់ពួកគេ។

២. ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលដាក់បញ្ចូល AI ក្នុងកំណែទម្រង់គ្រូបង្រៀន?

ចម្លើយ៖ មូលហេតុចម្បងគឺដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗចំនួនពីរ៖ គម្លាតវិសមភាព (គុណភាពអប់រំមិនស្មើគ្នារវាងទីក្រុង និងជនបទ) និង គម្លាតប្រសិទ្ធភាព (សមត្ថភាពគ្រូក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការសិស្សម្នាក់ៗ)។ AI អាចជួយបង្កើតឧបករណ៍បង្រៀនតាមបែបឆ្លាតវៃ វាយតម្លៃសិស្សដោយស្វ័យប្រវត្តិ និងផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលអាចទៅដល់គ្រប់ទីកន្លែង។

៣. តើគ្រូបង្រៀននឹងត្រូវបណ្តុះបណ្តាលអ្វីខ្លះក្រោមផែនការនេះ?

ចម្លើយ៖ កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលផ្តោតលើ៖

• ជំនាញឌីជីថលជាមូលដ្ឋាន (ប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ អ៊ីនធឺណិត កម្មវិធីការិយាល័យ)។
• ការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងការបង្រៀន (ឧបករណ៍បង្កើតមេរៀន ការវិភាគទិន្នន័យសិស្ស)។
• ក្រមសីលធម៌ និងសុវត្ថិភាពឌីជីថល (ការការពារទិន្នន័យសិស្ស ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាប្រកបដោយទំនួលខុសត្រូវ)។

គិតត្រឹមខែឧសភា ២០២៦ គ្រូបង្រៀនជាង ១៨,០០០ នាក់បានទទួលការបណ្តុះបណ្តាល ហើយគោលដៅគឺឈានដល់ ១០០% នៃគ្រូបង្រៀនទាំងអស់នៅឆ្នាំ ២០៣០។

៤. តើសាលារៀននៅតាមជនបទអាចចូលដំណើរការបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះបានទេ?

ចម្លើយ៖ បាទ។ រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវកម្មវិធីពិសេសមួយហៅថា «Digital School Box» ដែលផ្តល់ឧបករណ៍ឌីជីថល (កុំព្យូទ័រយួរដៃ ប្រព័ន្ធ projector និងអ៊ីនធឺណិត) ដល់សាលារៀននៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល។ លើសពីនេះ កម្មវិធីសិក្សាតាមទូរស័ព្ទ (EduApp Cambodia) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីឱ្យសិស្ស និងគ្រូនៅតាមជនបទអាចចូលរៀនបាន ទោះបីជាគ្មានអ៊ីនធឺណិតល្អក៏ដោយ (ដោយសារកម្មវិធីអាចទាញយកមេរៀនមកមើលក្រៅប្រព័ន្ធអនឡាញបាន)។

៥. តើលទ្ធផលរំពឹងទុកនៃកំណែទម្រង់នេះមានអ្វីខ្លះ?

ចម្លើយ៖ នៅពេលផែនការនេះត្រូវបានអនុវត្តពេញលេញនៅឆ្នាំ ២០៣០ កម្ពុជារំពឹងថានឹងទទួលបាន៖

1. ការកាត់បន្ថយគម្លាតគុណភាពអប់រំ រវាងទីក្រុង និងជនបទ។
2. ការកើនឡើងនៃពិន្ទុសិស្ស ជាមធ្យមក្នុងការប្រឡងជាតិ និងអន្តរជាតិយ៉ាងតិច ២០%។
3. អត្រាគ្រូបង្រៀនប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ក្នុងការបង្រៀនប្រចាំថ្ងៃឡើងដល់ ៩០%។
4. កម្ពុជាក្លាយជាគំរូ សម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងតំបន់ ផ្នែកការអនុវត្ត AI ក្នុងការអប់រំ។