តើគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដំណើរការទៅដល់ណាហើយ?

គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ (Funan Techo Canal) គឺជាគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា។ ប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនតែងតែសួរថា៖ «តើគម្រោងនេះដំណើរការទៅដល់ទីណាហើយ?» ហើយ «តើនៅសល់ពេលប៉ុន្មានទើបបញ្ចប់?»។

នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា និងជាអនុប្រធានប្រចាំការនៃគណៈកម្មាធិការពិសេសដើម្បីជំរុញការរៀបចំ និងការអនុវត្តគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ បានអញ្ជើញដឹកនាំគណៈប្រតិភូអន្តរក្រសួងចុះពិនិត្យវឌ្ឍនភាពការងារសាងសង់ដោយផ្ទាល់នៅទីតាំងការដ្ឋានក្នុងខេត្តតាកែវ។

ការចុះពិនិត្យនេះបានផ្តល់នូវព័ត៌មានថ្មីៗ និងចម្លើយច្បាស់លាស់ចំពោះសំណួរដែលប្រជាពលរដ្ឋកំពុងចាប់អារម្មណ៍។

អត្ថបទនេះនឹងប្រមូលផ្តុំនូវ សំណួរពេញនិយមបំផុតចំនួន ៦ អំពីវឌ្ឍនភាពនៃគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ហើយផ្តល់ចម្លើយដោយផ្អែកលើព័ត៌មានផ្លូវការចុងក្រោយបំផុត។

សំណួរ៖ តើបច្ចុប្បន្នការសាងសង់ព្រែកជីកហ្វូណនតេជោបានដំណើរការដល់កម្រិតណាហើយ?

ចម្លើយ៖

គិតត្រឹមថ្ងៃទី ១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោកំពុងដំណើរការយ៉ាងសកម្ម និងស្របតាមផែនការ។ ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ រួមទាំងឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានចុះពិនិត្យវឌ្ឍនភាពដោយផ្ទាល់នៅទីតាំងការដ្ឋានក្នុងខេត្តតាកែវ។

• ដំណាក់កាលទី១ (ប្រវែង ២១ គីឡូម៉ែត្រ)៖ ត្រូវបានសម្ពោធកាលពីថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៤ ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងដំណើរការបន្ថែមការងារកែលម្អមួយចំនួន។
• ដំណាក់កាលទី២ (ប្រវែង ១៥១.៦ គីឡូម៉ែត្រ)៖ ត្រូវបានសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១១ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦។ គិតត្រឹមខែឧសភា ២០២៦ ការងារសាងសង់កំពុងដំណើរការយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ ដោយមានការវាយតម្លៃខ្ពស់ពីគណៈប្រតិភូអន្តរក្រសួងថាកំពុងដំណើរការ ក្នុងទិសដៅវិជ្ជមាន និងស្របតាមបទដ្ឋានបច្ចេកទេស។

គណៈប្រតិភូបានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ក្រុមការងារបច្ចេកទេសគ្រប់ផ្នែក ដែលបានបំពេញភារកិច្ចដោយស្មារតីទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។

ចំណុចសំខាន់៖ គម្រោងនេះកំពុងដំណើរការតាមផែនការ ហើយរាជរដ្ឋាភិបាលប្តេជ្ញាចិត្តរុញច្រានឱ្យសម្រេចបានជោគជ័យ។

សំណួរ៖ តើគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោនឹងបញ្ចប់នៅពេលណា?

ចម្លើយ៖

យោងតាមផែនការដែលបានកំណត់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដំណាក់កាលទី២ (ប្រវែង ១៥១.៦ គីឡូម៉ែត្រ) ត្រូវបានគ្រោងសាងសង់រយៈពេល ៣៦ ខែ គិតចាប់ពីថ្ងៃសម្ពោធដាក់ការដ្ឋាន (ថ្ងៃទី ១១ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦)។

• កាលបរិច្ឆេទបញ្ចប់ប៉ាន់ស្មាន៖ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៩។
• កាលបរិច្ឆេទនៃការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ពេញលេញ៖ រំពឹងថានឹងនៅ ត្រីមាសទី២ នៃឆ្នាំ ២០២៩ (បន្ទាប់ពីការសាកល្បង និងការដាក់ឱ្យដំណើរការប្រព័ន្ធ)។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា គម្រោងនេះកំពុងដំណើរការ តាមផែនការ ហើយគណៈប្រតិភូអន្តរក្រសួងបានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះវឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន។ រាជរដ្ឋាភិបាលប្តេជ្ញាចិត្តថាគម្រោងនេះនឹងត្រូវបញ្ចប់ទាន់ពេលវេលា ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាអតិបរមា។

ចំណាំ៖ កាលបរិច្ឆេទនេះអាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួច អាស្រ័យលើកត្តាបច្ចេកទេស និងអាកាសធាតុ។ ទោះយ៉ាងណា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីឱ្យទាន់ពេលកំណត់។

សំណួរ៖ តើគម្រោងនេះនឹងនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា?

ចម្លើយ៖

គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គឺជាគម្រោងយុទ្ធសាស្ត្រដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។ អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗរួមមាន៖

១. កាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូន និងបង្កើនការប្រកួតប្រជែង
បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកំពង់ផែបរទេស (ជាពិសេសនៅវៀតណាម) សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញឆ្លងកាត់ផ្លូវទឹក។ ការមានព្រែកជីកដោយផ្ទាល់ពីភ្នំពេញទៅកាន់សមុទ្រ នឹងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកនេះ និងកាត់បន្ថយថ្លៃដឹកជញ្ជូនទំនិញបានរហូតដល់ ២០-៣០%។

២. ជំរុញការវិនិយោគ និងបង្កើតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗ
នៅតាមដងព្រែក នឹងមានការអភិវឌ្ឍ តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (SEZs) តំបន់ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម ភស្តុភារកម្ម និងទេសចរណ៍។ នេះនឹងទាក់ទាញវិនិយោគិនទាំងក្នុងស្រុក និងបរទេស និងបង្កើតការងាររាប់ម៉ឺនកន្លែង។

៣. បង្កើនអធិបតេយ្យភាពផ្លូវទឹក និងសន្តិសុខជាតិ
ការមានផ្លូវទឹកផ្ទាល់ខ្លួន ជួយកម្ពុជាកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើប្រទេសជិតខាង និងពង្រឹងអធិបតេយ្យភាពលើធនធានទឹក និងការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវទឹក។

៤. ជួយដល់វិស័យកសិកម្ម
ប្រព័ន្ធប្រឡាយទឹកសាបដែលតភ្ជាប់នឹងព្រែក នឹងផ្តល់ទឹកដល់កសិករនៅតាមបណ្តាខេត្តភាគខាងត្បូង (តាកែវ, កំពត, កែប) អាចធ្វើកសិកម្មបានច្រើនដងក្នុងមួយឆ្នាំ។

សង្ខេប៖ គម្រោងនេះគឺជា របត់យុទ្ធសាស្ត្រថ្មី សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដោយនឹងបង្កើនការប្រកួតប្រជែងទំនិញកម្ពុជានៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ។

សំណួរ៖ តើគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍មូលដ្ឋានយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយតើប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ទទួលបានសំណងដែរឬទេ?

ចម្លើយ៖

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានយល់ច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់នៃគម្រោងធំៗមកលើសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ សម្រាប់គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវយន្តការច្បាស់លាស់ និងតម្លាភាព៖

១. ការទូទាត់សំណង
រដ្ឋាភិបាលបានបែងចែកថវិកាសរុបចំនួន ២១៧ លានដុល្លារ សម្រាប់ការទូទាត់សំណងដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយគម្រោង (ទាំងដំណាក់កាលទី១ និងទី២)។

• ដំណាក់កាលទី១ (២១ គីឡូម៉ែត្រ)៖ ថវិកាសំណងប្រមាណ ជិត ៧១ លានដុល្លារ។
• ដំណាក់កាលទី២ (១៥១.៦ គីឡូម៉ែត្រ)៖ ថវិកាសំណងប្រមាណ ជាង ១៤៦ លានដុល្លារ។

២. ការគាំទ្របន្ថែម
ក្រៅពីសំណងជាសាច់ប្រាក់ រដ្ឋាភិបាលក៏បានផ្តល់ជំនួយបន្ថែមដូចជា៖

• ការស្វែងរកទីតាំងស្នាក់នៅថ្មីសម្រាប់អ្នកបាត់បង់ផ្ទះសម្បែង។
• ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញវិជ្ជាជីវៈសម្រាប់អ្នកដែលបាត់បង់ដីធ្លីធ្វើស្រែចម្ការ។
• អាទិភាពក្នុងការងារសាងសង់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់។

៣. វឌ្ឍនភាពបច្ចុប្បន្ន
ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចពិនិត្យការដ្ឋាននាពេលថ្មីៗនេះ ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល បានជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធបន្តពន្លឿនការទូទាត់សំណងឱ្យបានទាន់ពេលវេលា និងតម្លាភាព។ លោកក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋដែលរងផលប៉ះពាល់យល់ដឹងពីសារៈសំខាន់នៃគម្រោងសម្រាប់ប្រយោជន៍ជាតិរយៈពេលវែង។

ចំណុចសំខាន់៖ រដ្ឋាភិបាលប្តេជ្ញាចិត្តថា គ្មានប្រជាពលរដ្ឋណាម្នាក់រងផលប៉ះពាល់ដោយគ្មានសំណង ឬជំនួយសមស្របឡើយ។

សំណួរ៖ តើគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោមានការចូលរួមពីភាគីណាខ្លះ? ហើយតើថវិកាសាងសង់បានមកពីណា?

ចម្លើយ៖

គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គឺជាគម្រោងដៃគូសាធារណៈ-ឯកជន (PPP) ដែលមានការចូលរួមពីភាគីសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ភាគីកម្ពុជា (៥១% នៃទុនវិនិយោគ)

• OCIC (Overseas Cambodian Investment Corporation)៖ ជាក្រុមហ៊ុនឯកជនធំរបស់កម្ពុជា ដឹកនាំដោយឧកញ៉ា ពុង ឃាវសេ។
• កំពង់ផែស្វយ័តភ្នំពេញ (PPAP) និង កំពង់ផែស្វយ័តព្រះសីហនុ (PAS)។

២. ភាគីបរទេស (៤៩% នៃទុនវិនិយោគ)

• China Road and Bridge Corporation (CRBC)៖ ក្រុមហ៊ុនយក្សចិនដែលមានបទពិសោធន៍សាងសង់គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗនៅទូទាំងពិភពលោក។

៣. ទំហំទុនវិនិយោគសរុប

• ដំណាក់កាលទី២ (ប្រវែង ១៥១.៦ គីឡូម៉ែត្រ)៖ ប្រមាណ ១.១៧ ពាន់លានដុល្លារ។
• ទាំងពីរដំណាក់កាល៖ សរុបប្រមាណ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារ (មិនរាប់បញ្ចូលថ្លៃដី)។

៤. គំរូហិរញ្ញប្បទាន BOT
គម្រោងនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមគំរូ BOT (Build-Operate-Transfer) ពោលគឺក្រុមហ៊ុនគម្រោងមានសិទ្ធិប្រមូលថ្លៃប្រើប្រាស់ផ្លូវទឹករយៈពេល ៤០-៥០ ឆ្នាំ ដើម្បីសងប្រាក់វិនិយោគវិញ។ បន្ទាប់ពីនោះ ចំណូលទាំងអស់នឹងត្រឡប់មកកាន់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាវិញ។

ចំណុចសំខាន់៖ គម្រោងនេះមិនមែនជាបន្ទុកថវិកាជាតិសុទ្ធសាធទេ — ភាគច្រើន (៩០%) គឺមកពីវិស័យឯកជន ដែលកាត់បន្ថយសម្ពាធលើថវិការដ្ឋ។

សំណួរ៖ តើមានគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍អ្វីខ្លះទៀតនៅតាមដងព្រែកហ្វូណនតេជោ? ហើយតើប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតាមតំបន់នោះអាចទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះ?

ចម្លើយ៖

រាជរដ្ឋាភិបាលមានផែនការអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងទូលំទូលាយនៅតាមដងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដើម្បីបង្កើតជា តំបន់សេដ្ឋកិច្ចថ្មី។

១. តំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស (Special Economic Zones – SEZs)
គម្រោងនឹងបង្កើត SEZs ថ្មីៗនៅតាមបណ្តាខេត្តដែលព្រែកកាត់ (កណ្តាល, តាកែវ, កំពត, កែប) ដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិនក្នុងវិស័យឧស្សាហកម្មកែច្នៃ ភស្តុភារកម្ម និងកសិកម្ម។

២. កំពង់ផែទឹកសាប និងមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនទំនិញ
នៅតាមចំណុចសំខាន់ៗ នឹងមានការសាងសង់កំពង់ផែទឹកសាបតូចៗ (ផែចតកប៉ាល់) និងមជ្ឈមណ្ឌលផ្ទុកទំនិញ (logistics hubs) ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញកសិកម្ម និងឧស្សាហកម្ម។

៣. គម្រោងលំនៅដ្ឋាន និងទេសចរណ៍
តំបន់តាមដងព្រែកនឹងត្រូវបានអភិវឌ្ឍទៅជា តំបន់លំនៅដ្ឋានថ្មីៗ និង តំបន់ទេសចរណ៍តាមដងទន្លេ (ដូចជា ផ្សារទឹក, សួនកម្សាន្ត)។

៤. អត្ថប្រយោជន៍ផ្ទាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ

• ការបង្កើតការងារ៖ ប៉ាន់ស្មានថាគម្រោងនេះនឹងបង្កើតការងារដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោលបានរហូតដល់ ៥០,០០០ កន្លែង។
• តម្លៃដីធ្លីកើនឡើង៖ បទពិសោធន៍ពីគម្រោងផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ-ព្រះសីហនុ បានបង្ហាញថាដីនៅតាមដងផ្លូវសំខាន់ៗមានតម្លៃកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។
• លទ្ធភាពទទួលបានទឹកស្អាតសម្រាប់កសិកម្ម៖ ព្រែកនឹងផ្គត់ផ្គង់ទឹកសាបដល់កសិករនៅតាមតំបន់ស្ងួត អនុញ្ញាតឱ្យពួកគេដាំដុះបានច្រើនដងក្នុងមួយឆ្នាំ។
• ការតភ្ជាប់ទីផ្សារកាន់តែងាយស្រួល៖ កសិករ និងអ្នកផលិតតូចតាចអាចដឹកជញ្ជូនផលិតផលទៅកាន់ភ្នំពេញ និងកំពង់ផែអន្តរជាតិបានលឿន និងថោកជាងមុន។

គម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចសង្គមប្រកបដោយចីរភាពនៃតំបន់ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅតាមដងព្រែកនឹងក្លាយជា អ្នកទទួលផលសំខាន់ ពីការវិនិយោគដ៏ធំនេះ៕