ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលគម្រោងកំណែទម្រង់បើកបៀវត្សរ៍យោធិនតាមប្រព័ន្ធធនាគារ

នាព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងទិវាអតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជនកម្ពុជា លើកទី១៩ ដែលប្រារព្ធធ្វើនៅសាលមហោស្រពកោះពេជ្រ។ ក្នុងឱកាសដ៏សំខាន់នោះ សម្តេចធិបតីបានប្រកាសពីគម្រោងកំណែទម្រង់ដ៏ធំមួយ ដែលកំពុងត្រូវបានសិក្សាដោយក្រសួងការពារជាតិ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ៖ ការបើកបៀវត្សរ៍ឱ្យយោធិនទាំងអស់ តាមប្រព័ន្ធធនាគារ។

ការប្រកាសនេះ បានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជនយ៉ាងខ្លាំង។ ជាការពិតណាស់ ការផ្លាស់ប្តូរពីការបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍ជាសាច់ប្រាក់ ទៅជាការផ្ទេរតាមប្រព័ន្ធធនាគារ មិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្របង់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជា កំណែទម្រង់រដ្ឋបាលសាធារណៈដ៏ស៊ីជម្រៅ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីចក្ខុវិស័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការកសាងរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល ពង្រឹងតម្លាភាព និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងធនធានសាធារណៈ។

តើហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើកំណែទម្រង់នេះ? តើវានាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍អ្វីខ្លះដល់យោធិន និងប្រទេសជាតិទាំងមូល? អត្ថបទនេះនឹងបកស្រាយពី មូលហេតុសំខាន់ៗចំនួនបួន ដែលនៅពីក្រោយគម្រោងកំណែទម្រង់ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ។

មូលហេតុទី១ — ពង្រឹងតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាព

មូលហេតុដំបូង និងសំខាន់បំផុតដែលរាជរដ្ឋាភិបាលគ្រោងអនុវត្តកំណែទម្រង់នេះ គឺដើម្បី ពង្រឹងតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាព ក្នុងការគ្រប់គ្រងថវិកាជាតិ ជាពិសេសថវិកាសម្រាប់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។

បញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធសាច់ប្រាក់បច្ចុប្បន្ន៖

• ការចែកចាយប្រាក់បៀវត្សរ៍ជាសាច់ប្រាក់តាមរយៈខ្សែសង្វាក់បញ្ជា (ពីថ្នាក់លើចុះថ្នាក់ក្រោម) អាចបង្កើតហានិភ័យនៃការកាត់បន្ថយ ឬការពន្យារពេលដោយគ្មានតម្លាភាព។
• អវត្តមាននៃដានជាឯកសារច្បាស់លាស់ ធ្វើឱ្យការត្រួតពិនិត្យ និងការស៊ើបអង្កេតពីសំណាក់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ (ដូចជាស្ថាប័នប្រឆាំងអំពើពុករលួយ) មានការលំបាក។

អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រព័ន្ធធនាគារ៖

• ការផ្ទេរប្រាក់តាមប្រព័ន្ធធនាគារ ទុកជាដានជាលេខច្បាស់លាស់។ រាល់ការបង់ប្រាក់អាចត្រូវបានត្រួតពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើប្រាក់បានទៅដល់ដៃម្ចាស់បៀវត្សរ៍ត្រឹមត្រូវឬអត់។
• កាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ និងការកេងបន្លំប្រាក់បៀវត្សរ៍ (ដូចជាករណី «យោធិនខ្មោច» ឬការកាត់ប្រាក់ដោយគ្មានមូលហេតុ)។
• បង្កើនទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជន និងដៃគូអន្តរជាតិ ចំពោះការគ្រប់គ្រងថវិការដ្ឋប្រកបដោយតម្លាភាព។

សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការកំណែទម្រង់នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយតម្លាភាព។ ការបើកបៀវត្សរ៍តាមប្រព័ន្ធធនាគារ គឺជាយន្តការដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ។

មូលហេតុទី២ — បង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងសន្សំសំចៃពេលវេលា

មូលហេតុទីពីរ ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលគ្រោងអនុវត្តកំណែទម្រង់នេះ គឺដើម្បី បង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងសន្សំសំចៃពេលវេលា ក្នុងការចែកចាយប្រាក់បៀវត្សរ៍ដល់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទូទាំងប្រទេស។

បញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធសាច់ប្រាក់បច្ចុប្បន្ន៖

• បច្ចុប្បន្ន ការបើកបៀវត្សរ៍ជាសាច់ប្រាក់តម្រូវឱ្យមានការដឹកជញ្ជូនប្រាក់ពីថ្នាក់កណ្តាលទៅកាន់អង្គភាពនានា ដែលចំណាយពេលច្រើនថ្ងៃ ជួនកាលច្រើនសប្តាហ៍ អាស្រ័យលើទីតាំង។
• ការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន សន្តិសុខ និងកម្លាំងមនុស្សសម្រាប់ការចែកចាយសាច់ប្រាក់គឺខ្ពស់។
• យោធិននៅតាមទីតាំងដាច់ស្រយាល អាចត្រូវរង់ចាំរយៈពេលយូរដើម្បីទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍។

អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រព័ន្ធធនាគារ៖

• ការផ្ទេរប្រាក់តាមប្រព័ន្ធធនាគារអាចប្រព្រឹត្តទៅបានក្នុងរយៈពេលតែប៉ុន្មានវិនាទី ឬប៉ុន្មាននាទីប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនគិតពីចម្ងាយ។
• កាត់បន្ថយការចំណាយលើការដឹកជញ្ជូន ការវេចខ្ចប់ និងការធានារ៉ាប់រងសាច់ប្រាក់។
• កាត់បន្ថយបន្ទុកការងាររបស់មន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុក្នុងអង្គភាព ដែលអាចប្រើពេលវេលានោះទៅលើការងារប្រតិបត្តិការសំខាន់ៗវិញ។
• យោធិនអាចទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍ទាន់ពេលវេលា និងអាចដកប្រាក់បានតាមតម្រូវការ តាមរយៈម៉ាស៊ីន ATM ឬកម្មវិធីបង់ប្រាក់តាមទូរស័ព្ទ។

សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា៖ «កិច្ចការទាំងអស់ ត្រូវធានាឱ្យមានតុល្យភាព រវាងតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពការគ្រប់គ្រង»។ ការបើកបៀវត្សរ៍តាមប្រព័ន្ធធនាគារ គឺជាឧទាហរណ៍ដ៏ច្បាស់លាស់នៃការបង្កើនប្រសិទ្ធភាព ដោយមិនបន្ថយតម្លាភាពឡើយ។

មូលហេតុទី៣ — ពង្រឹងសន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាព

មូលហេតុទីបី ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលគ្រោងអនុវត្តកំណែទម្រង់នេះ គឺដើម្បី ពង្រឹងសន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាព ទាំងសម្រាប់យោធិនខ្លួនឯង និងសម្រាប់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងថវិការដ្ឋ។

បញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធសាច់ប្រាក់បច្ចុប្បន្ន៖

• ការដឹកជញ្ជូនប្រាក់សាច់ក្នុងបរិមាណច្រើន តាមរយៈផ្លូវឆ្ងាយៗ ប្រឈមនឹងហានិភ័យខ្ពស់នៃការប្លន់ ឬបាត់បង់។
• ការរក្សាទុកសាច់ប្រាក់នៅតាមអង្គភាពយោធា ក៏អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃអគ្គីភ័យ លួច ឬការខូចខាតដទៃទៀត។
• យោធិនដែលទទួលប្រាក់សាច់ច្រើន ក៏អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យផ្ទាល់ខ្លួន ដូចជាចោរកម្ម ឬការបាត់បង់ប្រាក់ដោយសារការធ្វេសប្រហែស។

អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រព័ន្ធធនាគារ៖

• លុបបំបាត់ទាំងស្រុងនូវហានិភ័យនៃការដឹកជញ្ជូន និងការរក្សាទុកសាច់ប្រាក់។ ប្រាក់ត្រូវបានរក្សាទុកដោយសុវត្ថិភាពនៅក្នុងគណនីធនាគារ។
• កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការបាត់បង់ប្រាក់ដោយសារគ្រោះថ្នាក់ អគ្គិភ័យ ឬចោរកម្ម។
• យោធិនអាចដកប្រាក់តាមតម្រូវការនៅពេលចាំបាច់ តាមរយៈម៉ាស៊ីន ATM ឬសាខាធនាគារ ដោយមិនចាំបាច់កាន់សាច់ប្រាក់ច្រើននៅលើខ្លួនឡើយ។
• ប្រព័ន្ធធនាគារក៏មានយន្តការការពារ ដូចជាការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណ (PIN, OTP, ឬស្នាមម្រាមដៃ) ដែលធ្វើឱ្យការលួចប្រាក់ពីគណនីកាន់តែពិបាក។

សន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាពរបស់យោធិន គឺជាអាទិភាពមួយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ការបើកបៀវត្សរ៍តាមប្រព័ន្ធធនាគារ មិនត្រឹមតែការពារថវិការដ្ឋប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងការពារសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់យោធិនផងដែរ។

មូលហេតុទី៤ — ការលើកកម្ពស់បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ

មូលហេតុទីបួន ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកំណត់ក្នុងរបៀបវារៈនៃកំណែទម្រង់នេះ គឺដើម្បី លើកកម្ពស់បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ សម្រាប់យោធិន និងក្រុមគ្រួសារ។ ការណ៍នេះនឹងជួយធានាថា បងប្អូនកងទ័ព និងក្រុមគ្រួសារអាចទទួលបាន និងប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការ ប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ភាពងាយស្រួល និងតម្លៃសមរម្យ។

បញ្ហាប្រឈមនៃប្រព័ន្ធសាច់ប្រាក់បច្ចុប្បន្ន៖

• យោធិនដែលទទួលប្រាក់បៀវត្សរ៍ជាសាច់ប្រាក់ អាចមិនមានគណនីធនាគារ ឬកម្រប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការ។
• ការរក្សាទុកសាច់ប្រាក់នៅផ្ទះ ប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការបាត់បង់ លួច ឬខូចខាត។
• ការសន្សំប្រាក់តាមរយៈប្រព័ន្ធក្រៅផ្លូវការ (ដូចជាក្រុមសន្សំក្រៅប្រព័ន្ធ) អាចមានហានិភ័យខ្ពស់ និងគ្មានការធានា។

អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រព័ន្ធធនាគារ៖

• ការបើកបៀវត្សរ៍តាមធនាគារ លើកទឹកចិត្តយោធិនឱ្យមានគណនីធនាគារផ្ទាល់ខ្លួន។ នេះជាជំហានដំបូងឆ្ពោះទៅកាន់ការប្រើប្រាស់សេវាហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការ។
• យោធិនអាចសន្សំប្រាក់តាមរយៈគណនីសន្សំ ទទួលបានការប្រាក់ និងមានសុវត្ថិភាពជាងការទុកសាច់ប្រាក់នៅផ្ទះ។
• នៅពេលចាំបាច់ យោធិនអាចស្នើសុំឥណទាន (ប្រាក់កម្ចី) ពីធនាគារ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការសង់ផ្ទះ បង្កើតអាជីវកម្មគ្រួសារ ឬចំណាយបន្ទាន់ ដោយមានអត្រាការប្រាក់សមរម្យ និងមានតម្លាភាព។
• ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធធនាគារ ក៏ជួយឱ្យយោធិនងាយស្រួលក្នុងការទូទាត់វិក្កយបត្រ (ទឹក ភ្លើង អ៊ីនធឺណិត) តាមរយៈកម្មវិធី Mobile Banking ដោយមិនចាំបាច់ទៅសាខាផ្ទាល់។

ការបញ្ចូលហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាគោលនយោបាយអាទិភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ការនាំយោធិនចូលក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារ មិនត្រឹមតែជួយពួកគេឱ្យគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ខ្លួនបានប្រសើរជាងមុនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិទាំងមូលផងដែរ។

តុល្យភាពរវាងតម្លាភាព និងសន្តិសុខយោធា

ថ្វីត្បិតតែការបើកបៀវត្សរ៍តាមប្រព័ន្ធធនាគារ នាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនក្តី រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានយល់ច្បាស់ដែរថា កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមានលក្ខណៈពិសេសខុសពីអង្គភាពរដ្ឋបាលសាធារណៈទូទៅ។ កត្តា សន្តិសុខយោធា ត្រូវតែយកមកពិចារណាជាអាទិភាព។

តើរាជរដ្ឋាភិបាលដោះស្រាយតុល្យភាពនេះយ៉ាងដូចម្តេច?

សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍យ៉ាងច្បាស់លាស់ថា៖

«កិច្ចការទាំងអស់ ត្រូវធានាឱ្យមានតុល្យភាព រវាងតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពការគ្រប់គ្រង និងការលាក់ការយោធា»។

ដើម្បីសម្រេចតុល្យភាពនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុវត្តវិធីសាស្ត្រដូចខាងក្រោម៖

១. ការសិក្សាលម្អិតរួមគ្នា
ក្រសួងការពារជាតិ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ កំពុងសហការសិក្សាអំពីរបៀបរៀបចំប្រព័ន្ធបើកបៀវត្សរ៍តាមធនាគារដែលសមស្របបំផុត ដោយគិតគូរទាំងតម្លាភាព និងការលាក់ការយោធា។

២. ការពារព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន
ធនាគារនឹងត្រូវបានតម្រូវឱ្យអនុវត្តតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពព័ត៌មានខ្ពស់ ដើម្បីការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងទីតាំងរបស់យោធិន។

៣. ការអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់ក្នុងករណីចាំបាច់
សម្រាប់អង្គភាពយោធាដែលកំពុងបំពេញបេសកកម្មក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាល ឬគ្មានបណ្តាញធនាគារ រាជរដ្ឋាភិបាលអាចនៅតែអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់ជាបណ្តោះអាសន្ន រហូតដល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធនាគារអាចទៅដល់។

៤. ការផ្តល់សិទ្ធិឱ្យមេបញ្ជាការអង្គភាព
ប្រព័ន្ធនេះនឹងត្រូវបានរចនាឡើង ដើម្បីឱ្យមេបញ្ជាការអង្គភាពនៅតែអាចមានព័ត៌មានចាំបាច់អំពីកម្លាំងរបស់ខ្លួន ដោយមិនចាំបាច់ប៉ះពាល់ដល់ភាពឯកជនច្រើនហួសហេតុ។

៥. ការបណ្តុះបណ្តាល និងការយល់ដឹង
យោធិននឹងទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលអំពីរបៀបប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធធនាគារប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងការយល់ដឹងអំពីសិទ្ធិ និងភារកិច្ចរបស់ខ្លួន។

តាមរយៈវិធានការទាំងនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញថា ខ្លួនមិនត្រឹមតែប្តេជ្ញាពង្រឹងតម្លាភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងគោរព និងការពារលក្ខណៈពិសេសនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធផងដែរ។ ការអនុវត្តប្រកបដោយតុល្យភាពនេះ គឺជាភស្តុតាងនៃភាពចាស់ទុំនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត។

ការប្រកាសរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្តីពីការសិក្សាកំណែទម្រង់បើកបៀវត្សរ៍យោធិនតាមប្រព័ន្ធធនាគារ គឺជាជំហានប្រវត្តិសាស្ត្រមួយទៀតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ តាមរយៈការវិភាគមូលហេតុសំខាន់ៗទាំងបួន យើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា កំណែទម្រង់នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរបច្ចេកទេសបង់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងរដ្ឋប្រកបដោយចក្ខុវិស័យ។

សង្ខេបមូលហេតុទាំងបួន៖

1. ពង្រឹងតម្លាភាព និងគណនេយ្យភាព — ធានាថាថវិការដ្ឋទៅដល់ដៃយោធិនពេញលេញ និងអាចត្រួតពិនិត្យបាន។
2. បង្កើនប្រសិទ្ធភាព និងសន្សំសំចៃពេលវេលា — កាត់បន្ថយការចំណាយ និងពេលវេលាក្នុងការចែកចាយប្រាក់។
3. ពង្រឹងសន្តិសុខ និងសុវត្ថិភាព — ការពារទាំងប្រាក់ និងយោធិនពីហានិភ័យនានា។
4. លើកកម្ពស់បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ — នាំយោធិនចូលក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារ ជួយសន្សំ និងទទួលបានឥណទាន។

ចំណុចសំខាន់បំផុត គឺរាជរដ្ឋាភិបាលបានបង្ហាញពី តុល្យភាព រវាងតម្លាភាព និងសន្តិសុខយោធា។ ការអនុវត្តនេះនឹងធ្វើឡើងដោយការសិក្សាលម្អិត និងសហការរវាងក្រសួងការពារជាតិ និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីធានាថាគ្មានការលេចធ្លាយព័ត៌មានសំខាន់ៗរបស់កងយោធាឡើយ។

ទស្សនវិស័យទៅអនាគត៖

ប្រសិនបើគម្រោងកំណែទម្រង់នេះទទួលបានជោគជ័យ វានឹងក្លាយជាគំរូសម្រាប់ស្ថាប័នសាធារណៈដទៃទៀតក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ប្រព័ន្ធទូទាត់ឌីជីថល ស្របតាមចក្ខុវិស័យរបស់សម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការកសាង រដ្ឋាភិបាលឌីជីថល (Digital Government) ប្រកបដោយតម្លាភាព ប្រសិទ្ធភាព និងគណនេយ្យភាពខ្ពស់។

សូមតាមដានវេបសាយ សមិទ្ធផលកម្ពុជា ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗបន្ថែមទៀតអំពីវឌ្ឍនភាពនៃកំណែទម្រង់នេះ និងសមិទ្ធផលវិជ្ជមានផ្សេងៗទៀតរបស់កម្ពុជា៕

ប្រភពផ្លូវការ៖ ព័ត៌មានសំខាន់ៗដកស្រង់ចេញពីអត្ថបទរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) ចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦