ការវិនិយោគយក្សដែលផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់វិស័យអាកាសចរណ៍កម្ពុជា
នៅថ្ងៃទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាបានចារឹកទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រថ្មីមួយទៀត ជាមួយនឹងការសម្ពោធដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនូវ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (Techo International Airport – KTI)។ គម្រោងយក្សដែលមានទំហំទុនវិនិយោគរហូតដល់ ១,៥០០ លានដុល្លារអាមេរិក នេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាអាកាសយានដ្ឋានថ្មីមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ចក្ខុវិស័យអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឆ្នាំ២០៣០ និង២០៥០។
តើអ្វីទៅជាហេតុផលយុទ្ធសាស្ត្រដែលធ្វើឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចចិត្តវិនិយោគទឹកប្រាក់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ? តើអាកាសយានដ្ឋានតេជោខុសពីអាកាសយានដ្ឋានចាស់យ៉ាងណា? ហើយតើប្រជាពលរដ្ឋ និងវិនិយោគិនទទួលបានអ្វីខ្លះពីគម្រោងយក្សនេះ? អត្ថបទនេះនឹងផ្តល់ចម្លើយយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដោយផ្អែកលើប្រភពផ្លូវការ ទិន្នន័យស្ថិតិ និងការវិភាគពីអ្នកជំនាញ។
១. តេជោ៖ អាកាសយានដ្ឋានលំដាប់ថ្នាក់ 4F ដំបូងគេនៅកម្ពុជា
មុននឹងស្វែងយល់ពីហេតុផលនៃការវិនិយោគ យើងត្រូវយល់ពីទំហំ និងសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់អាកាសយានដ្ឋាននេះសិន។
| លក្ខណៈពិសេស | ព័ត៌មានលម្អិត |
|---|---|
| ឈ្មោះផ្លូវការ | អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ (Techo International Airport – KTI) |
| ទីតាំង | ចម្ងាយប្រហែល ២០គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងភ្នំពេញ (ត្រួតលើខេត្តកណ្តាល និងតាកែវ) |
| ផ្ទៃដីសរុប | ២.៦០០ ហិកតា |
| ចំណាត់ថ្នាក់ ICAO | 4F (កម្រិតខ្ពស់បំផុត – អាចទទួលយន្តហោះធំៗដូចជា Airbus A380 និង Boeing 747-800) |
| សមត្ថភាពដំណាក់កាលទី១ | ១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំ (ដំណើរការចាប់ពីថ្ងៃទី៩ កញ្ញា ២០២៥) |
| ដំណាក់កាលទី២ (២០៣០) | ៣០ លាននាក់/ឆ្នាំ |
| ដំណាក់កាលទី៣ (២០៥០) | ៥០ លាននាក់/ឆ្នាំ |
| រចនាសម្ព័ន្ធភាគហ៊ុន | ៩០% ឯកជន (ក្រុមហ៊ុន OCIC) និង ១០% រដ្ឋ (អគ្គលេខាធិការដ្ឋានអាកាសចរណ៍ស៊ីវិល) |
អ្វីដែលសំខាន់បំផុតនោះគឺ ចំណាត់ថ្នាក់ 4F។ អាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ) មានត្រឹមតែកម្រិត 4E និងផ្លូវរត់តែមួយ ដែលមិនអាចទទួលយន្តហោះធំៗសម្រាប់ហោះហើរផ្ទាល់ឆ្ងាយៗបាន។ ផ្ទុយទៅវិញ អាកាសយានដ្ឋានតេជោមាន ផ្លូវរត់ពីរ ប្រវែង ៤,០០០ ម៉ែត្រ ដែលអាចឱ្យយន្តហោះហោះត្រង់ពីអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងជើង ឬមជ្ឈិមបូព៌ា មកកាន់កម្ពុជាដោយមិនចាំបាច់ឈប់ឆ្លងកាត់ប្រទេសទីបី។
២. ហេតុអ្វីត្រូវការអាកាសយានដ្ឋានថ្មី? វិបត្តិសមត្ថភាពនៅអាកាសយានដ្ឋានដីឥដ្ឋ
មូលហេតុទីមួយ និងសំខាន់បំផុតគឺ វិបត្តិសមត្ថភាព។ អាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ) ត្រូវបានសាងសង់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥៩ ហើយមានសមត្ថភាពអតិបរមាត្រឹមតែ ៥ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ២០២៤ បរិមាណអ្នកដំណើរតាមផ្លូវអាកាសសរុបនៅអាកាសយានដ្ឋានទាំងបីរបស់កម្ពុជាបានឡើងដល់ ៦.២ លាននាក់ ដែលលើសសមត្ថភាពរបស់អាកាសយានដ្ឋានដីឥដ្ឋទៅទៀត។
បញ្ហាបន្ថែមទៀត៖
- គ្មានកន្លែងពង្រីក៖ ទីតាំងអាកាសយានដ្ឋានចាស់ស្ថិតក្នុងទីក្រុង ព័ទ្ធជុំវិញដោយអគារខ្ពស់ៗ និងលំនៅដ្ឋាន មិនអាចសាងសង់ផ្លូវរត់បន្ថែមបានទេ។
- ស្ទះដែនអាកាស៖ ការកើនឡើងនៃចំនួនជើងហោះហើរបណ្តាលឱ្យមានការយឺតយ៉ាវ និងរង់ចាំយូរ។
- បាត់បង់ឱកាសទីផ្សារ៖ ដោយសារគ្មានលទ្ធភាពទទួលយន្តហោះធំៗ កម្ពុជាមិនអាចទាក់ទាញក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍អន្តរជាតិធំៗឱ្យហោះផ្ទាល់បានឡើយ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានមានប្រសាសន៍ក្នុងពិធីសម្ពោធថា អាកាសយានដ្ឋានតេជោនឹងក្លាយជា “ខ្នងខ្នែងថ្មីសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ” និងជាច្រកទ្វារដ៏សំខាន់ភ្ជាប់កម្ពុជាទៅកាន់ពិភពលោក។
៣. ការវិនិយោគ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារ៖ រដ្ឋចំណាយត្រឹមតែ ១០% ប៉ុណ្ណោះ
មនុស្សជាច្រើនបារម្ភថា ទឹកប្រាក់ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ គឺជាបន្ទុកថវិកាជាតិ។ ប៉ុន្តែការពិត រចនាសម្ព័ន្ធហិរញ្ញប្បទានមានភាពឆ្លាតវៃជាងនេះទៅទៀត។
| ប្រភពហិរញ្ញប្បទាន | ចំនួនទឹកប្រាក់ | កំណត់ចំណាំ |
|---|---|---|
| OCIC (ក្រុមហ៊ុនឯកជន) | ៩០% នៃទុន | ក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ៉ា ពុង ឃាវសេ |
| រដ្ឋាភិបាល (តាមរយៈ SSCA) | ១០% | ភាគហ៊ុនរដ្ឋ |
| ប្រាក់កម្ចីពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍ចិន (CDB) | ១.១ ពាន់លានដុល្លារ | ចុះហត្ថលេខាថ្ងៃទី១១ មករា ២០១៨ |
| ការចេញសញ្ញាប័ណ្ណ (Bonds) | ជាង ៣៧៨ លានដុល្លារ (គិតត្រឹមកក្កដា ២០២៤) | ចេញដោយ CAIC (សាខា OCIC) |
ដូច្នេះ ទឹកប្រាក់ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ មិនមែនចេញពីថវិកាជាតិសុទ្ធសាធទេ។ ភាគច្រើនគឺមកពីវិស័យឯកជន និងប្រាក់កម្ចីអន្តរជាតិ ដែលកាត់បន្ថយសម្ពាធទៅលើថវិការដ្ឋ និងជៀសវាងការបង្កើនបំណុលសាធារណៈច្រើនហួសហេតុ។
៤. ការតភ្ជាប់ពហុមធ្យោបាយ៖ អាកាសយានដ្ឋាន + ផ្លូវល្បឿនលឿន + ផ្លូវទឹក + កំពង់ផែ
អ្វីដែលធ្វើឱ្យអាកាសយានដ្ឋានតេជោខុសប្លែកពីគម្រោងដទៃ គឺការរចនាឡើងជាផ្នែកមួយនៃ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា ស្របតាមផែនការមេរួមបញ្ចូលគ្នាដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្មកម្ពុជា ២០២៣–២០៣៣។
គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗដែលភ្ជាប់ទៅនឹង KTI៖
- ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–ព្រះសីហនុ (បើកដំណើរការហើយ) – កាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើដំណើរទៅកាន់កំពង់ផែទឹកជ្រៅជិត ៥០%។
- ផ្លូវល្បឿនលឿនភ្នំពេញ–បាវិត (បញ្ចប់ឆ្នាំ២០២៧) – ពង្រឹងការភ្ជាប់ទៅកាន់វៀតណាម។
- ប្រឡាយទឹកភ្ជាប់ KTI ទៅកាន់ទន្លេបាសាក់ និងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ – OCIC បានប្រកាសវិនិយោគប្រហែល ១០០ លានដុល្លារសម្រាប់ការតភ្ជាប់ផ្លូវទឹកនេះ។
- ពង្រីកកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ – បង្កើនសមត្ថភាពចតកុងតឺន័រ និងគាំទ្រទំនិញអាកាស។
នៅពេលដែលបណ្តាញនេះដំណើរការពេញលេញ កម្ពុជានឹងក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលភស្តុភារកម្មតំបន់ ដែលអាចបញ្ជូនទំនិញពីយន្តហោះទៅកាន់កប៉ាល់ ឬរថយន្តដឹកទំនិញបានយ៉ាងរលូន។
៥. ទេសចរណ៍ និងគោលនយោបាយទិដ្ឋាការ៖ កម្លាំងចលករខាងតម្រូវការ
វិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាធ្លាប់រួមចំណែកប្រហែល ១២% នៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុក (GDP) មុនវិបត្តិកូវីដ-១៩។ នៅឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជាទទួលបានភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិចំនួន ៥.៥៧ លាននាក់។
ដើម្បីជំរុញកំណើននេះបន្ថែមទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលបានអនុម័តគោលនយោបាយទិដ្ឋាការសាកល្បងថ្មីមួយ៖
- ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ពលរដ្ឋចិននឹងត្រូវបានលើកលែងទិដ្ឋាការរយៈពេល ១៤ ថ្ងៃ។
- នេះជាផ្នែកមួយនៃ “ឆ្នាំទេសចរណ៍កម្ពុជា–ចិន ២០២៥–២០២៦” ។
នៅពេលដែលផ្សំផ្គុំជាមួយនឹងសមត្ថភាព ១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំរបស់អាកាសយានដ្ឋានតេជោ និងលទ្ធភាពហោះផ្ទាល់ពីទីក្រុងធំៗរបស់ចិន (ដូចជា ប៉េកាំង សៀងហៃ ក្វាងចូវ) គោលនយោបាយនេះនឹងបង្កើនចំនួនភ្ញៀវទេសចរចិនយ៉ាងខ្លាំងក្លា។
៦. ការរចនាប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការទទួលស្គាល់ជាសកល
អាកាសយានដ្ឋានតេជោមិនមែនគ្រាន់តែធំ និងទំនើបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងត្រូវបានរចនាឡើងដោយគិតគូរពីបរិស្ថាន។ ក្រុមហ៊ុនស្ថាបត្យកម្មល្បីឈ្មោះ Foster + Partners បានរចនាដំបូលដែករលកដ៏ប្រណិត ដែលបំផុសគំនិតពីស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ និងប្រាសាទអង្គរ។
លក្ខណៈពិសេសផ្នែកបរិស្ថាន៖
- បន្ទះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យ ជាង ១,០០០ ផ្ទាំង ផលិតថាមពល ១២០ លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង/ឆ្នាំ។
- កាត់បន្ថយកាបូន ប្រហែល ១០០,០០០ តោន/ឆ្នាំ។
- មជ្ឈមណ្ឌលថាមពលធំជាងគេបំផុតនៅកម្ពុជា មានម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ៦ គ្រឿង កម្តៅ ៧,៨០០ គីឡូវ៉ាត់នីមួយៗ។
ដោយសារតែការរចនាប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត និងនិរន្តរភាពនេះ អាកាសយានដ្ឋានតេជោត្រូវបាន CNN ដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជី “គម្រោងស្ថាបត្យកម្មចំនួន ១១ ដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២៥” – ជាអាកាសយានដ្ឋានតែមួយគត់ក្នុងបញ្ជីនោះ។
៧. តើអាកាសយានដ្ឋានចាស់ (ដីឥដ្ឋ) នឹងទៅជាយ៉ាងណា?
មានពាក្យចចាមអារ៉ាមជាច្រើនថា អតីតទីតាំងអាកាសយានដ្ឋានភ្នំពេញនឹងត្រូវលក់ឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនសាងសង់គម្រោងអចលនទ្រព្យ។ ប៉ុន្តែ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងពិធីសម្ពោធថា៖
“អាកាសយានដ្ឋានចាស់មិនមែនសម្រាប់លក់ទេ។ វាជាទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋ។ … គ្មានគោលនយោបាយណាមួយ ទាំងអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្ន ដែលត្រូវលក់អាកាសយានដ្ឋានចាស់នោះទេ។”
ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលគ្រោងប្រែក្លាយទីតាំងជាង ២០០ ហិកតានេះទៅជា សួនសាធារណៈ និងកន្លែងកម្សាន្ត ខណៈដែលរក្សាផ្លូវរត់មួយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់បន្ទាន់ (ដូចជាគ្រោះអាសន្ន ឬយន្តហោះប្រធានាធិបតី)។ ការចំណាយលើការថែទាំប្រចាំឆ្នាំប្រហែល ៣ លានដុល្លារនឹងត្រូវរ៉ាប់រងដោយរដ្ឋ។
៨. ការប្រៀបធៀបជាមួយអាកាសយានដ្ឋានដទៃនៅកម្ពុជា
ដើម្បីយល់ពីទំហំនៃការផ្លាស់ប្តូរ សូមមើលតារាងប្រៀបធៀបខាងក្រោម៖
| អាកាសយានដ្ឋាន | សមត្ថភាពបច្ចុប្បន្ន | សមត្ថភាពគោលដៅ | ចំណាត់ថ្នាក់ ICAO | ស្ថានភាព |
|---|---|---|---|---|
| តេជោ (KTI) | ១៣–១៥ លាន/ឆ្នាំ | ៥០ លាន (២០៥០) | 4F | ដំណើរការចាប់ពី ៩ កញ្ញា ២០២៥ |
| សៀមរាបអង្គរ (SAI) | ៧ លាន/ឆ្នាំ | ១២ លាន (២០៤០) | 4E | ដំណើរការឆ្នាំ ២០២៣ |
| ភ្នំពេញចាស់ (ដីឥដ្ឋ) | ៥ លាន (អតិបរមា) | N/A | 4E | បិទដំណើរការថ្ងៃទី ៩ កញ្ញា ២០២៥ |
| ព្រះសីហនុ (KOS) | កំពុងពង្រីក | N/A | តំបន់ | កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ |
ការយល់ដឹងសំខាន់៖ អាកាសយានដ្ឋានតេជោតែមួយ មានសមត្ថភាពធំជាង អាកាសយានដ្ឋានទាំងបីដែលមានស្រាប់បូកបញ្ចូលគ្នា។ នេះមិនមែនជាការពង្រីកតូចតាចទេ គឺជា ការលោតផ្លោះបរិមាណ។
៩. អនាគតឆ្នាំ ២០៣០–២០៥០៖ មជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍តំបន់
រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនបានបញ្ឈប់ត្រឹមដំណាក់កាលទី១ ឬទី២ ទេ។ ចក្ខុវិស័យរយៈពេលវែងគឺធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជា មជ្ឈមណ្ឌលអាកាសចរណ៍ប្រកួតប្រជែងក្នុងតំបន់អាស៊ាន ស្មើនឹងប្រទេសថៃ សិង្ហបុរី ឬវៀតណាម។
ផែនការអភិវឌ្ឍន៍តាមដំណាក់កាល៖
- ឆ្នាំ ២០២៥ (ដំណាក់កាលទី១) ៖ ១៣–១៥ លាននាក់/ឆ្នាំ (សម្រេចបាន)
- ឆ្នាំ ២០៣០ (ដំណាក់កាលទី២) ៖ ៣០ លាននាក់/ឆ្នាំ – ត្រូវការវិនិយោគបន្ថែម
- ឆ្នាំ ២០៥០ (ដំណាក់កាលទី៣) ៖ ៥០ លាននាក់/ឆ្នាំ – ស្មើនឹងអាកាសយានដ្ឋាន Changi សិង្ហបុរីនាពេលបច្ចុប្បន្ន
ជាមួយនឹងកំណើន FDI ដែលបានកើនឡើងដល់ ៥.១ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ (កើន ១៦% បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន) តម្រូវការសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាកាសចរណ៍ទំនើបគឺជាក់ស្តែង។
១០. សន្និដ្ឋាន៖ ការវិនិយោគដែលមិនមែនជាការភ្នាល់ តែជាផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ
ត្រឡប់ទៅសំណួរដើមវិញ៖ ហេតុអ្វីបានជារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេចវិនិយោគ ១,៥០០ លានដុល្លារ សាងសង់អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិតេជោ?
ចម្លើយខ្លី៖ ព្រោះវាជាគន្លឹះសម្រាប់ដោះសោសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចនៅដំណាក់កាលបន្ទាប់របស់កម្ពុជា។
ចម្លើយវែង៖
- ដោះស្រាយវិបត្តិសមត្ថភាព – អាកាសយានដ្ឋានចាស់លែងគ្រប់គ្រាន់។
- បើកទ្វារទៅកាន់ទីផ្សារឆ្ងាយៗ – ដោយសារចំណាត់ថ្នាក់ 4F អាចហោះផ្ទាល់ទៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិក។
- កាត់បន្ថយបន្ទុកថវិការដ្ឋ – ៩០% នៃទុនមកពីវិស័យឯកជន និងប្រាក់កម្ចី។
- បង្កើតប្រព័ន្ធភស្តុភារកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា – អាកាស + ផ្លូវគោក + ផ្លូវទឹក + កំពង់ផែ។
- ទាក់ទាញទេសចរ និងវិនិយោគិន – ស្របពេលជាមួយគោលនយោបាយទិដ្ឋាការ និងកំណើន FDI។
- បង្ហាញមោទនភាពជាតិ – តាមរយៈការរចនាបែបខ្មែរ និងការទទួលស្គាល់ជាសកល។
📢 សូមចូលរួមចែករំលែកមតិយោបល់របស់លោកអ្នក!
តើលោកអ្នកធ្លាប់ធ្វើដំណើរតាមអាកាសយានដ្ឋានតេជោទេ? បើធ្លាប់ តើមានចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងណាចំពោះភាពទំនើប និងសេវាកម្ម? តើលោកអ្នកគិតថា ការវិនិយោគ ១.៥ ពាន់លានដុល្លារនេះ សមស្របនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្នដែរឬទេ?
សូមទុកមតិយោបល់ខាងក្រោម ដើម្បីចូលរួមពិភាក្សា។ ចែករំលែកអត្ថបទនេះទៅកាន់មិត្តភក្តិ និងដៃគូអាជីវកម្មរបស់លោកអ្នក ប្រសិនបើពួកគាត់កំពុងស្វែងរកព័ត៌មានអំពីអាកាសយានដ្ឋានថ្មីរបស់កម្ពុជា។